مىكند ) آنها آدميان را مىبينند و آدميان آنها را نمىبينند . قتاده گويد : به خدا ، دشمنى كه ترا از جايى مىنگرد كه تو او را نمىنگرى ، غير قابل تحمل است مگر نسبت به كسانى كه در پناه خدا باشند . علت اينكه مىگويد : غير قابل تحمل است ، اين است كه دشمنى كه ديده نشود ، خطرش بيشتر است ، از اينرو بايد هر گاه احساس كرديم كه وسوسهاى در خاطرمان مىگذرد ، احتياط كنيم ، زيرا ممكن است از شيطان باشد .
علت اينكه بشر ، شيطان را نمىبيند اين است كه جسم شيطان شفاف و لطيف است و ديدن او نيازمند بينايى نيرومندترى است . ابو الهذيل و ابو بكر بن اخشيد گويند :
ممكن است خداوند آنها را در نظر افرادى كه احضار جن مىكنند ، ظاهر سازد . عقيدهء على بن عيسى نيز همين است . مرحوم شيخ مفيد ( ره ) نيز اين مطلب را تأييد كرده است .
شيخ ابو جعفر طوسى ( قدس اللَّه روحه ) مىگويد : اين قول ، اقوى است . اما جبائى گويد : جن و شياطين را نمىتوان ديد ، زيرا خداوند متعالى مىفرمايد : شما آنها را نمىبينيد . تنها ممكن است در زمان پيمبران بوسيلهء آنها ديده شوند ، همانطورى كه در آن زمان ممكن بود فرشتگان نيز بوسيلهء انبياء خدا بمردم نشان داده شوند .
إِنَّا جَعَلْنَا الشَّياطِينَ أَوْلِياءَ لِلَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ
: ما حكم كردهايم كه شيطانها دوستان مردم بىايمان هستند ، زيرا به ترويج باطل و توسعهء فساد يكديگر را كمك مىكنند . در جاى ديگر مىفرمايد :
« وَ جَعَلُوا الْمَلائِكَةَ الَّذِينَ هُمْ عِبادُ الرَّحْمنِ إِناثاً »
( زخرف 19 ) يعنى آنها حكم كردند كه فرشتگان كه بندگان خدايند ، از جنس زنان هستند و دختران خدايند و اين حكم ، باطل بود . در عين حال ، خداوند متعال خاطر نشان مىكند كه شيطانها با همهء ترس و عداوتى كه دارند ، حريف مردم مؤمن نيستند .
تنها نسبت بكفار و جاهلان و فاسقان و غافلان ، قدرتى دارند و بس !
وَ إِذا فَعَلُوا فاحِشَةً قالُوا وَجَدْنا عَلَيْها آباءَنا
: رسم مشركين اين بود كه موقع طواف ، زن و مرد عريان مىشدند و خانه خدا را طواف مىكردند . مىگفتند :
همانطورى كه از مادر تولد شدهايم طواف مىكنيم ، چرا در وقت طواف ، لباسى بپوشيم كه هنگام ارتكاب گناه ، بر تن داشتهايم ؟ ! اين كار ، در ميان طوايف قريش و كنانه و