بيان آيه 14 تا 17
لغت
انظار : مهلت دادن بعث : برانگيختن ، حشر و نشر
اعراب
لاقعدن : جواب قسم محذوف . در قرآن كريم گاهى قسم حذف مىشود و گاهى مقسم به . مثل
« ص . وَ الْقُرْآنِ ذِي الذِّكْرِ »
در اينجا كه قسم حذف شده ، مقصود تأكيد كلام است و در آنجا كه مقسم به حذف شده ، منظور تعظيم مقسم به است .
صراطك : منصوب به حذف حرف جر . يعنى « على صراطك » شاعر گويد :
كانى اذا اسعى لأظفر ظائراً * مع النجم فى جو السماء يصوب
نصب طائرا بتقدير على طائر مىباشد . يعنى گويا هنگامى كه براى ظفر يافتن بر مرغى كوشش مىكنم ، همراه ستارهاى هستم كه در جو آسمان گردش مىكند .
مقصود
قالَ أَنْظِرْنِي إِلى يَوْمِ يُبْعَثُونَ
، ابليس به پيشگاه خداوند عرض كرد : مرا تا روزى كه مردم سر از قبرها بيرون مىآورند ، مهلت بده . برخى گفتهاند : گويا شيطان مىترسيد كه خداوند كيفر او را به پيش از قيامت موكول كند ، از اينرو درخواست كرد كه كيفر او را به قيامت موكول كند و او را تا قيامت مهلت دهد . شيطان تا روزى كه مردم مىميرند مهلت نخواست ، بلكه تا روزى كه زنده مىشوند ، مهلت خواست .
منظورش اين بود كه طعم مرگ را در نفخهء اول نچشد و با مردم پيش از قيامت گرفتار مرگ نشود . لكن خداوند او را تا وقت معين مهلت داد و اين همان وقتى است كه