بيان آيه 152 - 153
قرائت
تذكرون : كوفيان جز ابو بكر همه جا به تخفيف ذال خواندهاند ، ديگران به تشديد خواندهاند . هر دو قرائت بنا بر اين كه فعل از باب تفعل باشد . قرائت اول بنا بر حذف تاء اول و قرائت دوم بنا بر ادغام تاء دوم در ذال است .
« و ان » كوفيان جز عاصم بكسر همزه و ديگران بفتح خواندهاند ، ابن عامر و يعقوب نون را ساكن خواندهاند . فتح همزه بتقدير لام است . در مورد قرائت اخير بايد بعد از « ان » ضمير قصه و حديث مقدر تا اسم آن باشد و جملهء مبتدا و خبر « هذا صراطى » خبر آن است . بنا بر كسرهء همزه « ان » فاء در « فاتبعوه » عاطفه و بنا بر فتحه آن ، زايده است .
صراطى : ابن عامر بفتح ياء خوانده است . ابن كثير و ابن عامر به سين و حمزه بين صاد و زاء قرائت كردهاند .
لغت
اشد : جمع « شدّ » مثل « اشر » جمع « شر » يعنى قوت جوانى . چنان كه « شدّ نهار » يعنى بر آمدن روز .
ذكر : ياد آورى . اين كلمه بفتح و كسر ذال صحيح است . فعل آن متعدى بيك مفعول مىشود . اما هر گاه بباب تفعيل رود ، متعدى به دو مفعول مىشود .
شاعر گويد :
يذكرينك حنين العجول * و نوح الحمامة تدعو هديلا
يعنى : آهنگ شتر و كبوتر مرا به ياد تو مىاندازد . باب تفعل آن براى مطاوعه است .