بيان آيه 38 - 39
قرائت
لا تعلمون : ابو بكر به ياء خوانده است و ديگران به تاء .
لغت
خلو : بيرون رفتن چيزى از جايى .
جن : موجودى كه از چشم پوشيده است و بيشتر تمرد و سركشى مىكند . چنان كه فرشتگان بيشتر فرمانبردارى مىكنند .
ضعف : دو چندان .
ادّاركو : در اصل « تداركوا » است كه تاء در دال ادغام و همزهء وصل اضافه شده تا ابتداى به ساكن نباشد .
مقصود
قالَ ادْخُلُوا فِي أُمَمٍ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِكُمْ مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ فِي النَّارِ
:
روز قيامت خداوند به كافران مىفرمايد : اكنون در ميان اقوام و گروهى از جن و انس كه پيش از شما به راه كفر رفتند و نابود شدند داخل آتش شويد . ممكن است خداوند چنين مطلبى را نفرمايد : بلكه عملا آنها را در جرگهء هم مسلكهاى گذشتهشان قرار دهد . برخى گفتهاند « فى » به معناى « مع » است يعنى همراه آنها بجهنم برويد .
كُلَّما دَخَلَتْ أُمَّةٌ لَعَنَتْ أُخْتَها
: هر امتى كه داخل آتش مىشود ، امتى كه پيش از وى به آتش وارد شده و هم مسلك خودش هست ، لعن مىكند . منظور از « اخت » خواهر نيست بلكه منظور هم مسلك است . اين معنى از ابن عباس است . ابو مسلم گويد : يعنى امتها پيشوايان و رهبران خود را كه در دنيا مريد و دلباختهشان بودند ، لعن كرده ، گويند : شما ما را به اينجا كشانديد . لعنت خدا بر شما باد !