بيان آيه 46 - 47 - 48 - 49
لغت
صدوف : منحرف شدن . صدف و صدفه يعنى جانب . همچنين صدف يعنى بناى مرتفع . در حديث است كه
« كان ( ص ) اذا مر بصدف مايل اسرع المشى »
هر گاه از ديوار يا بنايى كه مايل شده بود مىگذشت ، به سرعت مىرفت .
اعراب
مَنْ إِلهٌ غَيْرُ اللَّهِ
: « من » مبتدا « إله » خبر
« غَيْرُ اللَّهِ »
صفت آن . جمله در محل نصب در محل دو مفعول
« أَ رَأَيْتُمْ »
كه بوسيلهء استفهام تعليق شده است .
إِنْ أَخَذَ اللَّهُ . . .
: جواب شرط محذوف است . اين جمله در محل نصب و حال است .
يَأْتِيكُمْ بِهِ
: در محل رفع و صفت « إله »
مقصود
بار ديگر در مقام استدلال در برابر كفار بر آمده ، مىفرمايد :
قُلْ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ أَخَذَ اللَّهُ سَمْعَكُمْ وَ أَبْصارَكُمْ وَ خَتَمَ عَلى قُلُوبِكُمْ مَنْ إِلهٌ غَيْرُ اللَّهِ يَأْتِيكُمْ بِهِ
: به اين كافران بگو : اگر خداوند گوش و چشم را از شما بگيرد و كور و كر شويد و بر دلهاى شما مهرى بزند كه قوهء عقل و تميز را از كف بدهيد و نتوانيد چيزى بفهميد ، آيا خدايى جز خداى يكتا سراغ داريد كه اين نعمتها را - كه در ميان نعمتهاى خدا نظير ندارند و سعادت دينى و دنيوى انسان به آنها بستگى دارد - به شما برگرداند ؟
زجاج مىگويد : ضمير « به » به معناى فعل برمىگردد . يعنى : آيا كسى هست كه آنچه از شما گرفته شده است به شما باز گرداند ؟ سپس مىگويد : ممكن است اين