بيان آيه 42 - 43 - 44 - 45
قرائت
فتحنا : ابو جعفر و ابن عامر به تشديد و ديگران به تخفيف خواندهاند . وجه قرائت اول ، تكثير و مبالغه است .
لغت
باساء : اين كلمه از « باس » يعنى خوف و ترس .
ضراء : اين كلمه از « ضرّ » يعنى زيان .
تضرع : اظهار خوارى مبلس : كسى كه دچار حسرت شديد است . فراء گويد : يعنى كسى كه دليلى ندارد و بيچاره شده است .
دابر : پشت سر و دنباله . بازماندگان . شاعر گويد :
آل المهلب جز اللَّه دابرهم * اصخوا رمادا فلا اصل و لا طرف
يعنى : خداوند نسل آل مهلب را قطع كرد . آنها همه خاكستر شدند . نه اصلى ماند و نه فرعى .
اصمعى گويد : دابر يعنى اصل . شاعر گويد :
فدى لكما رجلى و رحلى و ناقتى * غداة الكلاب اذ تجز الدوابر
يعنى : فداى شما سوارهها و پيادهها و شتران كه قوم كشته شدند و اصل آنها از بين رفت و اثرى از آنها باقى نماند .
برخى گفتهاند : دابر يعنى آخر .
اعراب
لولا : براى ترغيب است .