بيان آيه 21 - 22
قرائت
نحشرهم : يعقوب اين كلمه را به ياء و ديگران به نون خواندهاند . قرائت ياء بنا بر اين است كه ضمير آن به « اللَّه » برگردد و قرائت نون بنا بر اين است كه كلامى مستقل باشد .
اعراب
وَ يَوْمَ نَحْشُرُهُمْ
: يعنى « اذكر يوم . . . »
الَّذِينَ كُنْتُمْ تَزْعُمُونَ
: عائد موصول حذف شده است . همچنين دو مفعول « تزعمون » يعنى « تزعمونهم شركاء »
مقصود
اكنون خداوند متعال ، در مقام توبيخ آنها بر آمده ، ميفرمايد :
وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرى عَلَى اللَّهِ كَذِباً أَوْ كَذَّبَ بِآياتِهِ
: اين استفهام به معناى انكار است . ابن عباس گويد : يعنى هيچكس ستمكارتر از كسى كه به خدا نسبت دروغ داده :
خدايان ديگرى را شريكش قرار ميدهد يا قرآن و پيامبر و معجزاتش را تكذيب مىكند ، نيست .
إِنَّهُ لا يُفْلِحُ الظَّالِمُونَ
: مردم ستمكار ، يعنى كسانى كه به نبوت حضرت محمد ( ص ) كافرند و آيات خدا را تكذيب و انكار مىكنند ، برحمت و ثواب و رضوان خدا و نجات از آتش رستگار نمىشوند .
وَ يَوْمَ نَحْشُرُهُمْ جَمِيعاً
: روزى بيايد كه همهء آنها را از قبرها محشور و وارد محل حساب كنيم .
ثُمَّ نَقُولُ لِلَّذِينَ أَشْرَكُوا أَيْنَ شُرَكاؤُكُمُ الَّذِينَ كُنْتُمْ تَزْعُمُونَ
: آن گاه به آنها