بيان آيه 141
قرائت
حصاد : بصريان و شاميان و عاصم بفتح حاء و ديگران بكسر خواندهاند . اين دو لغت را يك معنى است . سيبويه گويد : اين قبيل مصدرها را براى انتهاى زمان به كار مىبرند . حصاد يعنى وقت درو .
لغت
انشاء : ابتداع ، انجام كارى كه سابقه ندارد . اختراع ، انجام كارى در غير بدون سبب . خلق ، آفرينش و تقدير و ترتيب .
جنات : باغهاى پوشيده از درخت . روضه ، جايى كه داراى گياه سبز است .
عرش : در اصل به معناى بالا بردن است . از همين جهت است كه به تخت و سقف و ملك ، عرش گويند . عرش درخت مو ، اين است كه شاخههاى آن روى يكديگر قرار گرفته و بالا برده شده باشد . عريش ، چيزى شبيه هودج براى زنان .
اسراف : زيادهروى و گاهى كمروى . خلاصه اينكه تجاوز از حد حق و عدالت را اسراف گويند . شاعر گويد :
اعطوا هنيدة يحدوها ثمانية * ما فى عطائهم من و لا سرف
يعنى : هنيده را چندان شتر دادند كه هشت نفر آنها را مىراندند . در بخشش آنها منت و كم بودى ( يا افراطى ) نبود .
اعراب
مختلفا : حال از « انشأ »
مقصود
بدنبال بيان اين مطلب كه مشركين بعضى از چيزها را براى بتها قرار ميدادند ،