بيان آيه 133 - 134 - 135
قرائت
ابو بكر از عاصم « مكاناتكم » قرائت كرده است . ديگران « مكانتكم » . اين كلمه مصدر است . مصدر را اغلب به صورت مفرد به كار مىبرند . گاهى هم جمع مىبندند .
چنان كه در جمع « حلم » گويند : « احلام » و « حلوم » شاعر گويد :
فاما اذا جلسوا فى الندى * فاحلام عادوا يد هضم
يعنى : هر گاه در مجلس جود و بخشش نشينند ، دستهايى گشاده دارند .
من تكون : حمزه و كسايى بياء و ديگران بتاء خواندهاند . علت اين است كه تانيث فاعل آن « عاقبة » تانيث حقيقى نيست . بنا بر اين هر دو وجه جايز است . مثل
« فَأَخَذَتْهُمُ الصَّيْحَةُ »
( حجر 73 ) و
« أَخَذَ الَّذِينَ ظَلَمُوا الصَّيْحَةُ »
( هود 67 ) .
لغت
انشاء : آغاز خلقت . انشاء قصيده ، بوجود آوردن آن است . « نشأ » جوانان تازه سال . شاعر گويد :
و لو لا ان يقال صبا نصيب * لقلت بنفسى النشا الصغار
يعنى : اگر نمىگفتند : نصيب ، بچه شده است ، مىگفتم : جانم بقربان بچههاى خردسال .
توعدون : اين فعل از « ايعاد » يعنى تهديد يا از « وعد » است كه نسبت به نيكى است .
مكانة : ابو زيد گويد : يعنى مقام و منزلت . « رجل مكين عند السلطان » يعنى نزد سلطان منزلت دارد .