بيان آيه 114
قرائت
منزل : ابن عامر و حفص اين كلمه را بتشديد و ديگران بدون تشديد خواندهاند .
باب افعال و تفعيل اين ماده در قرآن آمده و بنا بر اين هر دو صحيح است .
مقصود
اكنون خداوند پيامبر خود را امر مىكند كه به اين كفار چنين بگويد :
أَ فَغَيْرَ اللَّهِ أَبْتَغِي حَكَماً
: آيا حاكمى جز خدا بجويم ؟ حكم و حاكم يكى است .
لكن حكم ستايندهتر است ، زيرا حكم يعنى كسى كه سزاوار است حكم را نزد او ببرند و او بناحق حكم نمىكند . لكن حاكم ممكن است بنا حق حكم كند . مقصود اين است كه : آيا سزاوار است كه كسى از حكم خدا اعراض كند يا حكم ديگرى را در رديف حكم خدا قرار دهد ؟ !
وَ هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ إِلَيْكُمُ الْكِتابَ مُفَصَّلًا
: خدا كسى است كه قرآن را بسوى شما فرستاد و همهء نيازمنديهاى شما را بتفصيل در آن بيان داشت . يا اينكه يعنى : ميان راست و دروغ در آن جدا كرد . حسن گويد : يعنى حلال را از حرام و كفر را از ايمان جدا گردانيد . تفصيل يعنى آشكار ساختن معنى بطورى كه از اشتباه و آميختگى و اجمال دور باشد و الفاظ از بيان مقصود نارسا نباشد .
وَ الَّذِينَ آتَيْناهُمُ الْكِتابَ يَعْلَمُونَ أَنَّهُ مُنَزَّلٌ مِنْ رَبِّكَ بِالْحَقِّ
: مؤمنين اهل كتاب يعنى پيروان تورات و انجيل ميدانند كه قرآن با بيان حق از جانب پروردگارت نازل شده و تمام مطالب آن صحيح و بجاست . ترغيب و تهديد و داستانها و ضرب المثلهاى قرآن همه درست و اساسى و بجا هستند . برخى گويند : منظور از « بالحق » اين است كه آنها بوسيلهء برهانى كه قبلا در اختيار آنها قرار گرفته است ، پى بردهاند كه قرآن