بيان آيه 11 - 12 - 13
اعراب
الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ
: مبتدا و خبر آن
« فَهُمْ لا يُؤْمِنُونَ »
لَيَجْمَعَنَّكُمْ
: لام قسم . ممكن است اين جمله ، آغاز كلام و ممكن است بدل و مفسر از « الرحمه » باشد
مقصود
اكنون خطاب به پيامبر خود كرده ، ميفرمايد :
قُلْ سِيرُوا فِي الْأَرْضِ ثُمَّ انْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الْمُكَذِّبِينَ
: نظر كردن در چيزى ، عبارت از كوشش براى فهم آن است از راه چشم و فكر و استدلال .
به پيامبر خود دستور ميدهد كه به آنها بگويد : در روى زمين گردش و سفر كنيد و با چشم ظاهر و چشم باطن ، بنگريد كه آنهايى كه حق را مسخره و تكذيب ميكردند ، به چه سرنوشتى گرفتار شدند ؟
بديهى است كه اگر خود تكذيب كنندگان نابود شده بودند ، امّا ديار و آثار آنها باقى بود و نشان ميداد كه آنها چگونه گرفتار عذاب خدا شده و راه زوال پيمودهاند .
آرى آنها اگر طبق دستور قرآن كريم به جهانگردى مىپرداختند ، كمى بيدار مىشدند و دست از كفر و طغيان بر مىداشتند . سپس مىفرمايد :
قُلْ لِمَنْ ما فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ
: از اين كافران سؤال كن كه آنچه در آسمانها و زمين است ، از كيست ؟ آيا خدا آنها را آفريده است يا بتها ؟ بديهى است كه مىگويند :
خدا آفريده است . اگر آنها نگفتند ، تو بگو .
قُلْ لِلَّهِ كَتَبَ عَلى نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ
: بگو : مالك و خالق و صاحب اختيار همهء موجودات خداوند است كه هر گونه بخواهد ، در آنها تصرف مىكند . او بر خود واجب