بيان آيه 95 - 96
قرائت
اهل كوفه « جعل الليل » و ديگران « جاعل الليل » قرائت كردهاند .
وجه قرائت دوم اين است كه قبل از آن « فالق الاصباح » به كار رفته . بنا بر اين اسم فاعل عطف بر اسم فاعل شده است . بديهى است كه حكم اسم اين است كه عطف شود بر اسمى مثل خودش . شاعر گويد :
للبس عبائة و تقر عينى * احب الى من لبس الشفوف
يعنى : پوشيدن لباس درشت و روشنى چشم ، براى من محبوبتر از پوشيدن لباس نرم است . در اينجا « تقر » را نصب داده ، تا تاويل به مصدر برده شود . وجه قرائت اول اين است كه « فالق الاصباح » نيز به معناى ماضى است . بنا بر اين ماضى عطف بر ماضى شده است .
لغت
فالق : شكافنده .
حب : دانهها . جمع حبّه . نوى : جمع نواة ، هستهها اصباح : صبح سكن : وسيلهء آرامش حسبان : جمع حساب . برخى گفتهاند مصدر است .
اعراب
الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ
: منصوب به « جعل » مقدّر است . « حسبانا » مفعول دوم
مقصود
اكنون براى مشركين به شگفتىهاى آفرينش و تدبيرهاى حيرت انگيز خود ،