مسيلمة كه ادعاى نبوت كرده نازل شده و از
« سَأُنْزِلُ - مِثْلَ ما أَنْزَلَ اللَّهُ »
دربارهء عبد إله بن سعد بن ابى سرح كه كاتب وحى بود نازل شد . هر گاه پيامبر به او مىگفت :
« عَلِيماً حَكِيماً »
بنويس . « غفورا رحيما » مىنوشت و هر گاه به او مىگفت :
« غَفُوراً رَحِيماً »
بنويس . « عليما حكيما » مىنوشت . او مرتد شد و بمردم مكه پيوست و گفت :
منهم مثل آنچه خدا نازل كرده ، نازل خواهم كرد .
از امام باقر ع هم روايتى در تاييد اين مطلب وارد شده است .
برخى گفتهاند : اين آيه فقط دربارهء عبد اللَّه بن سعد بن ابى سرح است . برخى گفتهاند : فقط دربارهء مسيلمه است .
مقصود
در آيات پيش بيان فرمود كه نبوت پيامبر از جانب خداست و كتاب آسمانى بر او نازل شده است . اكنون در نكوهش كافران كه قرآن را تكذيب كرده ، مدعى بودند كه مثل قرآن را خواهند آورد ، مىفرمايد :
وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرى عَلَى اللَّهِ كَذِباً
: اين استفهام انكارى است . يعنى هيچكس ستمكارتر از كسى نيست كه به خدا افترا بسته ، خود را پيامبر بخواند ، در حالى كه چنين سمتى ندارد .
أَوْ قالَ أُوحِيَ إِلَيَّ وَ لَمْ يُوحَ إِلَيْهِ شَيْءٌ
: يا اينكه ادعا كند كه بر او وحى شده است ، در حالى كه بر او وحى نشده است . از حكمت خدا دور است كه دروغگويى را برسالت مبعوث كند . اين ادعا نيز افتراست و بنا بر اين داخل در جملهء پيش است . لكن بخاطر اهميت مطلب ، جداگانه ذكر كرده است .
وَ مَنْ قالَ سَأُنْزِلُ مِثْلَ ما أَنْزَلَ اللَّهُ
: و كسى كه بگويد : مثل آنچه خدا نازل كرده ، نازل خواهم كرد . زجاج گويد : اين جمله در پاسخ آنهاست كه گفته بودند : اگر بخواهيم ، مثل قرآن سخن خواهيم گفت . آنها چنين ادعايى كردند و با همهء كوششى كه در اين راه كردند و مخارجى كه متحمل شدند و نيرنگها و تدبيرهايى