بيان آيه 83 تا 87
قرائت
درجات : اهل كوفه و يعقوب اين كلمه را به تنوين و ديگران بدون تنوين قرائت كردهاند . قرائت اول به اين معنى است كه آنچه بالا برده مىشود ، صاحبان درجاتند و قرائت دوم به اين معنى است كه آنچه بالا برده مىشود ، خود درجات است .
اليسع : اهل كوفه ، بجز عاصم اين كلمه را در اينجا و در سورهء ص « الليسع » بفتح لام و سكون ياء و ديگران « اليسع » به سكون لام و فتح ياء خواندهاند . اهل ادب معتقدند كه اين كلمه علم است و بنا بر اين الف و لام آن زايده است .
اعراب
تِلْكَ حُجَّتُنا
: مبتدا و خبر . ظاهرا « على قومه » متعلق به « حجتنا » است . لكن اگر
« آتَيْناها »
صفت « حجتنا » باشد ، ميان آنها فاصله شده و جايز نيست . بنا بر اين
« عَلى قَوْمِهِ »
متعلق است به محذوفى كه « حجتنا » قرينهء آن است .
مقصود
گفتگوى ابراهيم با قوم خود از دانشهايى بود كه خداوند بزرگ در اختيارش قرار داده بود و هر چه با مردم ميگفت ، به امر خدا بود . در اينباره مىفرمايد :
وَ تِلْكَ حُجَّتُنا آتَيْناها إِبْراهِيمَ عَلى قَوْمِهِ
: اينها دلايل ما بود كه به ابراهيم عطا كرديم و بدلش افكنديم ، تا بتواند آنها را بر قوم خود حجت قرار دهد و آنها را هنگام بحث محكوم سازد .
نَرْفَعُ دَرَجاتٍ مَنْ نَشاءُ
: ما درجات مردم مؤمن را كه خدا و رسولش را تصديق و اطاعت مىكنند ، بالا ميبريم و بعضى از آنها را بر حسب ايمان و يقينشان بر بعضى ديگر فضيلت مىبخشيم .