بيان آيهء 61 - 62
قرائت
حمزه « توفاه » خوانده و ديگران « توفته » . قرائت اول بخاطر اين است كه فاعل مؤنث غير حقيقى است .
مقصود
اكنون خداوند در بارهء قدرت كاملهء خود مىفرمايد :
وَ هُوَ الْقاهِرُ فَوْقَ عِبادِهِ
: او فوق بندگان و بر سر ايشان مقتدر و تواناست .
فوق بودن خداوند ، از لحاظ مقام و عظمت است ، نه اينكه او فوق مكانى است . فوق به اين معنى از صفات جسم است و خدا از جسم بودن منزه است . مثل
« يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ »
( فتح 10 : دست خدا بالاى دستهاى ايشان است ) منظور اين است كه خداوند از ايشان قوىتر و نيرومندتر است . نظير اين تعبيرات ، در محاورات عرفى هم هست . مثلا گفته مىشود : حكم فلان كس ما فوق حكمهاست . يعنى نافذتر است . يا اينكه او در علم و بخشش فوق ديگران است . يعنى عالمتر و بخشندهتر است . بهر صورت هر جا در مورد خداوند فوق بودن استعمال شود ، مقصود برتر بودن اوست .
وَ يُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً
: او خدايى است كه فرشتگانى بسوى شما مىفرستد كه اعمال شما را ثبت و ضبط كنند . اين كار براى بندگان لطف است ، زيرا موجب مىشود كه از گناهان اجتناب كنند . « 1 »
حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا
: تا اينكه هنگامى كه مرگ يكى از شما فرا رسد ، فرستادگان ما كه معاونان ملك الموت هستند ، روح شما را قبض مىكنند . ابن عباس و حسن و قتاده گويند : فرستادگان ، روح را به امر وى مىستانند .
هامش
( 1 ) - جملهء بالا عطف است بر صلهء الف و لام « القاهر »