بيان آيه 59 - 60
لغت
مفاتح : جمع مفتح بكسر ميم يعنى كليد و جمع مفتح بفتح ميم يعنى خزانه .
فراء گويد :
« إِنَّ مَفاتِحَهُ لَتَنُوأُ بِالْعُصْبَةِ أُولِي الْقُوَّةِ »
( قصص 76 ) يعنى : آن قدر گنجش داديم كه حمل موجودى آن ، براى مردان توانا دشوار و سنگين بود .
توفى : گرفتن و استيفاى چيزى بطور كامل .
جرح : كارى كه با اعضاى تن انجام گيرد .
اعراب
وَ لا حَبَّةٍ
: بتقدير « و لا تسقط من حبة »
إِلَّا فِي كِتابٍ مُبِينٍ
: در محل رفع و خبر براى مبتداى محذوف . اين استثنا منقطع است .
مقصود
اكنون در صدد بيان اين مطلب است كه : خداوند اسرار جهانيان را مىداند و هيچيك از امور غيبى بر او پوشيده نيست . مىفرمايد :
وَ عِنْدَهُ مَفاتِحُ الْغَيْبِ لا يَعْلَمُها إِلَّا هُوَ
: خزاين غيب پيش خداست . احدى جز خدا و كسانى كه بوسيلهء او چيزى از غيب فرا گرفتهاند ، از خزاين غيب آگاه نيست .
همان عذابى هم كه شما براى نزول آن عجله داريد ، پيش خداوند معلوم و معين است كه كى بايد نازل شود ؟
برخى گويند : منظور اين است كه مقدورات غيبى پيش خداوند است و بهر كه بخواهد اعلام و او را بسوى آنها راهنمايى مىكند و از هر كه بخواهد مكتوم مىدارد و او را بسوى آن راهنمايى نمىكند .