بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍ
: در اينجا خداوند متعال خبر مىدهد به اينكه : كافران دوست يكديگرند و يكديگر را در مقابل مسلمانان يارى مىكنند .
اين جمله دلالت دارد بر اين كه : اهل كفر ، همگى تابع كيش واحدى هستند و از لحاظ ارث ، يك ملت به حساب مىآيند ، زيرا قرآن كريم ، آنها را اولياى يكديگر دانسته است . امام صادق ( ع ) فرمود : « اهل دو ملت ، از يكديگر ارث نمىبرند ما از ملتهاى ديگر ارث مىبريم ولى آنها از ما ارث نمىبرند »
وَ مَنْ يَتَوَلَّهُمْ مِنْكُمْ فَإِنَّهُ مِنْهُمْ
: كسانى كه از شما ، از آنها كمك بخواهند و آنها را ياران خود پندارند ، مثل ايشان كافر هستند . اين معنى از ابن عباس است . يعنى بايد حكم اهل كتاب را از لحاظ وجوب لعن و بيزارى جستن از آنها و اهل دوزخ بودن ، بر ايشان جارى كرد .
إِنَّ اللَّهَ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ
: خداوند مردم ظالم را بخاطر كفر و استحقاق عذاب هميشگى ، به راه بهشت هدايت نمىكند . بلكه آنها را به راه جهنم هدايت مىكند . اين معنى از ابو على جبايى است و بقولى : يعنى خداوند حكم مؤمنان را - از لحاظ مدح و ثنا و يارى بر دشمنان - بر آنها جارى نمىسازد .
فَتَرَى الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ يُسارِعُونَ فِيهِمْ
: ابن عباس گويد : يعنى مىبينى كسانى را كه در دلهايشان مرض شك و نفاق است - مثل عبد اللَّه بن ابى - در دوستى و مشاورهء يهود ، شتاب مىكنند . برخى گويند : يعنى در همكارى با آنها به منظور زيان رسانيدن به مسلمين ، شتاب مىورزند . كلبى گويد : در دوستى يهوديان و مسيحيان نجران شتاب مىكنند ، زيرا از وجود آنها منافعى بدست مىآوردند .
يَقُولُونَ نَخْشى أَنْ تُصِيبَنا دائِرَةٌ
: مجاهد و قتاده و سدى گويند : يعنى سخن آنها اين است كه : دولت و قدرت بدست دشمنان مسلمين بيفتد و ما به يارى ايشان احتياج پيدا كنيم . كلبى گويد : يعنى مىترسيم كه حوادث روزگار ما را دچار سختى و قحطى كند و آنها بما مواد غذايى نرسانند .
فَعَسَى اللَّهُ أَنْ يَأْتِيَ بِالْفَتْحِ
: سدى گويد : يعنى شايد خداوند مكه را براى مسلمانان