سعيد بن جبير ، ابو عبيده و ابن جريج گويد : يعنى قرآن كريم براى كتابهاى پيشين امانتدار است . ابن جريج اضافه مىكند كه : امانتدارى قرآن به اين معنى است كه مطالب آن كتابها اگر موافق قرآن است بايد قبول و اگر مخالف است بايد رد كرد .
حسن و ابو عبيده گويند : يعنى قرآن حافظ و مراقب كتابهاى پيشين است . « 1 » گويند : اين آيه دلالت دارد بر اينكه : آنچه خداوند حكايت كرد كه در تورات ، بر ايشان واجب كرده بود ، بايد به آن عمل كنيم زيرا قرآن را تصديق كننده و گواه آن قرار داده است .
فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّهُ
: در ميان يهود ، دربارهء رجم زنا كاران ، بر طبق قرآن حكم كن . اين معنى از ابن عباس است . گويد : هر گاه اهل كتاب به قضات مسلمان رجوع كنند ، بايد در ميان ايشان بر طبق شريعت اسلام ، حكم كنند . زيرا امر دلالت بر وجوب دارد . حسن و مسروق نيز چنين گويند : جبايى گويد : اين آيه ، تخييرى را كه از آيهء 42 نسبت به حكم كردن و ترك آن ، استفاده مىشد ، نسخ كرده است .
وَ لا تَتَّبِعْ أَهْواءَهُمْ
: ابن عباس گويد : يعنى از هوى و هوس آنها نسبت به تحريف حكم رجم ، پيروى مكن .
عَمَّا جاءَكَ مِنَ الْحَقِّ
: ممكن است كلمهء « عن » متعلق به
« لا تَتَّبِعْ »
باشد ، از اين كلمه معناى انحراف استفاده مىشود . يعنى : به سبب پيروى از هوى و هوس ايشان از حق - كه بر تو نازل شده است - انحراف مجوى .
پرسش چگونه پيامبر ممكن است از هواهاى ايشان پيروى كند ، با اينكه او معصوم است ؟ ! پاسخ مانعى ندارد كه پيامبر را از كارى كه مىدانند انجام نمىدهد منع كنند . ممكن
هامش
( 1 ) - خلاصهء معناى كلمه اين است كه قرآن ، بر كتابهاى ديگر تسلط دارد و آنها را حفظ و مراقبت مىكند .