بيان آيهء 38 - 39 - 40
اعراب
السَّارِقُ وَ السَّارِقَةُ
: سيبويه و بسيارى از علماى نحو گويند
« السَّارِقُ وَ السَّارِقَةُ »
به تقدير : « و فيما فرض عليكم السارق و السارقة » ( يعنى حكم السارق و . . . ) مرفوع شدهاند . نمونههاى ديگر آن :
« الزَّانِيَةُ وَ الزَّانِي فَاجْلِدُوا »
( نور 2 ) و همچنين
« وَ الَّذانِ يَأْتِيانِها مِنْكُمْ فَآذُوهُما »
( نساء 16 ) مىباشد .
سيبويه ميگويد : در اين موارد عرب نصب مىدهد . لكن عموم اهل تسنن به رفع خواندهاند . تنها عيسى بن عمر به نصب قرائت كرده است .
ابو العباس مبرد گويد : بايد به رفع خواند ، زيرا نظر به شخص معينى نيست .
درست مثل اين است كه گفته شود : « من سرق فاقطع يده » و « من زنى فاجلده » زجاج گويد همين قول صحيح است ، علت اينكه بر سر خبر « فاء » در آمده ، همان شرط مقدر است . ميگويند در قرائت ابن مسعود « السارقون و السارقات فاقطعوا ايمانهم » آمده است .
علت اينكه « ايدى » را جمع آورده ، نه مثنّى ، اين است كه : مقصود قطع دست راست هر زن و مرد دزدى است . بديهى است كه هر كسى بيشتر از يك دست راست ندارد .
فراء گويد : اعضاى بدن ، هر وقت به مثنى يا جمع ، اضافه شوند ، به لفظ جمع مىآيند مثل : « رؤوسهما ، ظهورهما ، بطونهما » و در قرآن كريم ،
« إِنْ تَتُوبا إِلَى اللَّهِ فَقَدْ صَغَتْ قُلُوبُكُما »
( تحريم 4 ) وى اضافه مىكند كه : علت جمع آوردن اين است كه اكثر اعضاى بدن ، زوج هستند ، بنا بر اين وقتى كه اضافهء به مثنى و جمع شوند ، حتماً بيشتر از دو تا خواهند بود . در مواردى هم كه اعضا به