بسيارى انجام ميگيرد .
وَ الْأَنْصابُ وَ الْأَزْلامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطانِ
: دربارهء « انصاب و ازلام » در اول همين سوره ( آيه 2 ) بحث كردهايم بديهى است كه منظور از حرمت خمر و قمار و انصاب و ازلام . حرمت نوشيدن خمر و بازى قمار و پرستش بتها و برد و باخت با تيرهاست .
اين كارها پليد بوده ، جنبهء شيطانى دارند . اگرچه همهء اينها مخلوق خدا هستند لكن چيزهايى هستند كه شيطان براى ايجاد فساد در ميان مردم از آنها استفاده مىكند . مردم را بباده نوشى واميدارد تا عقل از كفشان باز ستاند و بقمار واميدارد تا اخلاق زشت در ميان آنها رواج دهد و به بت پرستى وادار مىكند تا آنها را مشرك سازد و به برد و باخت با تيرها وا ميدارد كه خود نوعى از قمار است . حتى بازى كودكان با گردو ، نيز قمار است . از اينجهت است كه خداوند اينها را از اعمال پليد شيطان معرفى كرده است .
فَاجْتَنِبُوهُ
: ضمير به « عمل شيطان » باز مىگردد . يعنى از عمل شيطان اجتناب كنيد .
لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ
: تا رستگار شويد .
دلالت آيه
اين آيه ، از چهار جهت بر حرمت خمر و قمار و بت پرستى و برد و باخت با تيرها دلالت دارد : 1 - خداوند آنها را « رجس » معرفى كرده . « رجس » چيز نجس است ، شكى نيست كه چيز نجس حرام است . 2 - آنها را به عمل شيطان نسبت داده است و عمل شيطان حرام است 3 - دستور داده است كه از آنها اجتناب كنند و دستور خدا واجب الاطاعه است 4 - رستگارى و سعادت را در اجتناب از آنها دانسته است .
بديهى است كه شرب خمر و قمار و بت پرستى ، عمل شيطانى هستند . ممكن است ضمير
« فَاجْتَنِبُوهُ »
به « رجس » باز گردد .
در اين آيه ، خداوند متعال شراب را در رديف « بت پرستى » قرار داده ، تا نسبت بحرمت آن شدت نشان دهد . از اينرو امام باقر ( ع ) فرمود : « شخص دائم الخمر مثل بت پرست است » از همين جا استفاده مىشود كه نه تنها خوردن شراب حرام است ، بلكه خريد و فروش و ساير تصرفات نيز حرام است :