بيان آيهء 85 - 86
لغت
اثابهم : پاداش داد ايشان را محسنين : احسان كنندگان . احسان : فايده رسانيدن به ديگرى . اسائه : ضد آن است . هر نيكو كارى « محسن » نيست شرط آن اين است كه كار او خالى از جهت قبح باشد .
جحيم : آتشى كه سخت شعله ور است . در اينجا يكى از اسامى جهنم .
مقصود
فَأَثابَهُمُ اللَّهُ بِما قالُوا
: كلبى گويد : يعنى خداوند پاداش توحيد آنها را مىدهد .
بنا بر اين ، پاداش به صرف گفتار ، تعلق گرفته است ، زيرا از آيات پيش معلوم شد كه آنها در گفتار خويش ، اخلاص داشتند ، يعنى آنچه بر زبان مىآوردند ، از روى معرفت بود . گريهء آنها نيز نشان مىداد كه : در برابر اسلام و قرآن ، حالت شيفتگى و دلباختگى پيدا كردهاند . ايمان حقيقى همين است . عطا و ابن عباس گويند : منظور از « گفتار آنان » دعاى آنهاست كه گفتند :
« فَاكْتُبْنا مَعَ الشَّاهِدِينَ
. . .
وَ نَطْمَعُ أَنْ يُدْخِلَنا . . . »
بنا بر اين مقصود اين است كه : آنها سؤال بهشت كردند و خداوند مسألت آنها را اجابت فرمود .
جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ خالِدِينَ فِيها
: تفسير اين قسمت گذشت .
وَ ذلِكَ جَزاءُ الْمُحْسِنِينَ
: كلبى گويد : يعنى اين است جزاى مؤمنان . ابن عباس گويد : يعنى يكتا پرستان .
وَ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ كَذَّبُوا بِآياتِنا أُولئِكَ أَصْحابُ الْجَحِيمِ
: در آيهء پيش مؤمنان را وعدهء ثواب داد . در اين آيه كافران و آنهايى كه آيات خدا را تكذيب كنند ، بيم كفر مىدهد ، لكن منظور تنها كافران اهل كتاب نيست ، بلكه منظور عموم است . علت اينكه