بيان آيهء 81
مقصود
وَ لَوْ كانُوا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ النَّبِيِّ وَ ما أُنْزِلَ إِلَيْهِ
: اگر خدا و پيامبر و قرآن را تصديق مىكردند و همانطورى كه به زبان مىگويند ، حقيقتاً نيز داراى ايمان بودند .
مَا اتَّخَذُوهُمْ أَوْلِياءَ
: با كافران روابط دوستى برقرار نمىكردند ، اين معنى از ابن عباس ، حسن و مجاهد است .
برخى گفتهاند : منظور موسى و تورات است . يعنى اگر يهوديانى كه با پيامبر دشمنى و با مشركان دوستى مىكنند ، واقعا ايمان داشتند ، چنين كارهايى نمىكردند .
مقصود آنها از دوستى با مشركان ، شكست اسلام و مسلمين است . ممكن است اين دوستى ، واقعى باشد .
وَ لكِنَّ كَثِيراً مِنْهُمْ فاسِقُونَ
: در اينجا آنها را بوسيلهء « فسق » مذمت مىكند ، اگر چه « كفر » براى مذمت ، مناسبتر است . لكن به دو جهت ، آنها را بوسيلهء فسق مذمت كرده است :
1 - مقصود اين است كه آنها از امر خدا خارج هستند . اين معنى از فسق استفاده مىشود نه از كفر .
2 - فاسق كافر ، كسى است كه در كفر خود متمرد باشد . اين جمله دلالت دارد بر اينكه آنها در كفر خود متمرد نيز بودند .