بيان آيهء 61 - 62 - 63
لغت
اثم و عدوان : تفاوت اين دو كلمه اين است كه : « اثم » همواره به معناى جرم و « عدوان » به معناى ظلم است .
صنع : عمل . برخى گويند : تفاوت « صنع و عمل » اين است كه : صنع ، عبارت از عملى است كه در آن نيكى و احسان باشد مثلا : « صنع اللَّه لفلان » يعنى خداوند به او نيكى كرد .
اعراب
قد : اين كلمه هر گاه بر سر ماضى در آيد ، معناى آن نزديك بودن زمان ماضى است و هر گاه بر سر مضارع در آيد ، دلالت بر تقليل مىكند .
بِالْكُفْرِ
: در محل نصب و حال است يعنى « دخلوا كافرين » همچنين
« خَرَجُوا بِهِ »
يعنى « خرجوا كافرين »
إِذا جاءُوكُمْ
: فرق آن با « متى جاءوكم » اين است كه « جاءوا » در « متى » عمل مىكند ولى در « اذا » بواسطهء اينكه مضاف بسوى آن است عمل نميكند .
لبئس : لام قسم نه لام ابتدا - زيرا لام ابتدا - جز در خبر ان - بر سر فعل در نمىآيد . اين جمله دلالت دارد بر اينكه مدح ، در برابر كردار است .
ما كانُوا يَعْمَلُونَ
: دربارهء « ما » دو احتمال است : 1 - ماء كافه باشد مثل « انما » و بنا بر اين محلى از اعراب ندارد . 2 - نكرهء موصوفه است . يعنى « لبئس شيئا كانوا يعملون » .
لو لا : به معناى « هلا » حرف ترغيب و توبيخ است به معناى « چرا نه ؟ » در ماضى براى توبيخ و در مضارع براى ترغيب است . مثل
« لَوْ لا جاءُو عَلَيْهِ بِأَرْبَعَةِ شُهَداءَ »