بيان آيه 123 - 124
قرائت
بقرائت مكى و بصرى كلمهء « يدخلون » در اينجا و در سوره مريم و حم ، بضم ياء و بقرائت ديگران بفتح ياء است .
قرائت فتح بمناسبت اين است كه در قرآن آمده :
« ادْخُلُوها بِسَلامٍ آمِنِينَ »
( سوره ق 34 ) و قرائت ضم به اين مناسبت كه بايد آنها را در بهشت داخل سازند .
لغت
امانى : جمع امنيه بر وزن افعولته ، آرزو .
نقير : نكتهاى در پشت هستهء خرما .
اعراب
لَيْسَ بِأَمانِيِّكُمْ
، يعنى : « ليس الامر بامانيكم » . حذف اسم ليس بقرينة دلالت كلام است
وَ لا يَجِدْ
: مجزوم و عطف بر جزا ( يجز ) .
وَ لا أَمانِيِّ أَهْلِ الْكِتابِ
: در اينجا بايد وقف كرد و وقف تام است . سپس جملهء بعد استيناف شده است .
وَ مَنْ يَعْمَلْ
: در محل رفع مبتدا
مِنَ الصَّالِحاتِ
: « من » در اينجا زايد و به قولى به معناى تبعيض است ، زيرا انسان همهء صالحات را نمىتواند انجام دهد . برخى گويند : براى بيان جنس است .
وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَأُولئِكَ
: ابتدا « هو مؤمن » را مفرد ، سپس « اولئك » را جمع آورده است . اول به اعتبار لفظ « من » كه مفرد است و دوم باعتبار معناى « من » كه جمع است .