2 - عكرمه و شهر بن حوشب و ابو صالح ، گويند : منظور عقيم كردن است . از ابن عباس است كه : عقيم كردن حيوانات را زشت شمردهاند .
3 - ابن مسعود گويد : منظور خالكوبى است .
4 - زجاج گويد : منظور خورشيد و ماه و سنگ است كه از اين مخلوقات ، منافع اصلى را فراموش كردند و آنها را بعنوان بت مورد پرستش قرار دادند .
وَ مَنْ يَتَّخِذِ الشَّيْطانَ وَلِيًّا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَقَدْ خَسِرَ خُسْراناً مُبِيناً
: هر كس شيطان را يار و بقولى پروردگار مطاع خود - شناسد دچار زيانى آشكار گرديده است . كدام زيان از تبديل بهشت به جهنم بزرگتر و كدام معامله ، از مبادلهء خشنودى خداوند به خشنودى شيطان ، زيانبخشتر خواهد بود ؟ !
يَعِدُهُمْ وَ يُمَنِّيهِمْ
: شيطان به آنها وعده مىدهد تا يار و ياورش باشند و آنها را به آرزوهاى دروغ و امور باطل مىاندازد . برخى گفتهاند : يعنى به آنها مىگويند : اگر انفاق كرديد ، دچار تهيدستى مىشويد و آنها را به آرزوى زندگانى طولانى دنيا مىافكند تا آن را بر آخرت ترجيح دهند .
وَ ما يَعِدُهُمُ الشَّيْطانُ إِلَّا غُرُوراً
: آنچه شيطان به آنها وعده مىدهد ، حقيقتى ندارد .
غرور به معناى فريب دادن و كسى را بطمع سود بردن از چيزى انداختن ، كه در حقيقت سودى ندارد .
أُولئِكَ
: آنان كه شيطان را يار و ياور خود پنداشتند و خدا را فراموش كردند ، فريب شيطان خوردند و دعوت او را اجابت كردند . . .
مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ
: جايگاه ايشان جهنم است
وَ لا يَجِدُونَ عَنْها مَحِيصاً
: آنان از جهنم ، راه نجات و فرارى ندارند .