بيان آيهء 115
لغت
شقاق : مخالفتى كه توام با دشمنى باشد ، شق العصا : از جمعيت جدا شد . شق :
نصف . اصل اين كلمه از شق به معناى بريدن است . عداوت را شقاق و مشاقه ناميدهاند ، زيرا هر كدام از دو مخالف ، در شقّ و جهتى مخالف شقّ و جهت ديگر قرار مىگيرد .
كلمهء اشتقاق هم از همين اصل ، به معناى بريدن شاخه از اصل است .
نوّله : اين كلمه از « ولى » به معناى قرب است ، نزديك مىسازيم او را . ولىّ :
باران بهارى .
شان نزول
حسن گويد : آيه در شان ابن ابى ابيرق - كه زره را دزديده بود - نازل شده است . هنگامى كه خداوند ، بسر كوبى وى و مردمش آياتى چند بر پيامبر گرامى نازل فرمود . وى بكفر گراييد و مرتد شد و به مشركين مكه پيوست . در آنجا نيز ديوارى را سوراخ كرد كه بخانهاش دستبرد بزند ولى ديوار بر سرش ويران گرديد و كشته شد .
كلبى گويد : او از مكه بشام رفت . در يكى از منازل ميان راه ، دست به سرقت برد و مقدارى متاع بدزديد ولى پيش از فرار ، بدام افتاد و اينقدر سنگش زدند تا بمرد .
مقصود
چون خداوند متعال ، كيفيت توبه را بيان كرد ، بدنبال آن پيرامون اصرار ، سخن گفته ، فرمود :
وَ مَنْ يُشاقِقِ الرَّسُولَ مِنْ بَعْدِ ما تَبَيَّنَ لَهُ الْهُدى
: كسى كه بعد از ظهور حق و اسلام