شان نزول
اين آيات ، به مناسبت داستانى كه شرح آن گذشت ، نازل شدهاند .
مقصود
به منظور تاكيد مطلبى كه گذشت ، مجدداً خداوند از جانبدارى خيانتكاران نهى كرده ، مىفرمايد :
وَ لا تُجادِلْ
: برخى گفتهاند : خطاب به پيامبر است كه تصميم داشت ابو طعمه را - هنگامى كه كساش به خدمت او آمدند و او را از دزدى تبرئه كردند - تبرئه كند .
برخى گفتهاند : خطاب به پيامبر و منظور كسان ابو طعمه است . برخى گفتهاند : خطاب به انسان است .
عَنِ الَّذِينَ يَخْتانُونَ أَنْفُسَهُمْ
: از كسانى كه به خود خيانت مىكنند و در بارهء خود ستم روا مىدارند ، دفاع مكن . منظور كسى است كه زره را دزديده و كسانى كه در دزدى و خيانت ، با او شركت داشتند . برخى گفتهاند : منظور كسان ابو طعمه است كه با وى نزد پيامبر آمدند و به برائت او گواهى دادند . برخى گفتهاند : منظور سارق و كسان او و ساير مردمى است كه با آنها بر يك روش هستند .
علت اينكه فرموده است : به خود خيانت مىكنند ، در حالى كه خيانت به غير است ، اين است كه در حقيقت ، ضرر خيانت ، به خود ايشان بر مىگردد چنان كه به ظالم مىگويند : « هر چه كنى به خود كنى ! گو اينكه در حق ديگرى كرده است . خداوند متعال مىفرمايد :
« إِنْ أَحْسَنْتُمْ أَحْسَنْتُمْ لِأَنْفُسِكُمْ »
سوره الاسراء 7 يعنى اگر نيكى كنيد ، به خود نيكى كردهايد .
إِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ مَنْ كانَ خَوَّاناً أَثِيماً
: خداوند خيانتكار گنهكار را دوست نمىدارد .
خوان ، بر وزن فعال ، از خيانت ، يعنى بسيار خيانت كننده و اثيم به معناى گنهكار و او كسى است كه بگناه عادت كرده است .
برخى گفتهاند : يعنى خداوند دوست نمىدارد خيانتكارى كه زره را دزديد و گنهكارى كه يهودى را متهم كرد .