بيان آيهء 107 - 108 - 109
لغت
مجادله : بحث و گفتگو ، مناظره ، مخاصمه ، محاجه . ميان اين كلمات فرق مختصرى وجود دارد ، زيرا مجادله ، نزاع بر سر چيزى است كه ميان دو كس بر سر آن اختلاف است ، مخاصمه ، نزاع و مخالفت ميان دو كس بنحو غلظت و درشتخويى است ، مناظره ، آن اختلاف است كه ميان دو كس كه با يكديگر نظيرند ، واقع شده باشد و محاجه ، گفتگويى است كه با اقامهء دليل و حجت مقارن باشد . اصل مجادله ، از جدل به معناى زياد باريك شدن و تندى كردن است . به باز شكارى مىگويند : « اجدل » بخاطر اينكه از شديدترين مرغهاست .
تبييت : تدبير و بررسى كردن چيزى در شب ، چه در آن وقت ، مردم بخانهها رفته و آرميدهاند .
اعراب
ها : حرف تنبيه كه بر سر كلمهء : « انتم » و كلمهء « اولاء » تكرار شده است يعنى :
« ها انتم الذين جادلتم » زيرا « هؤلاء و هذا » در اشارهء به اشخاص حاضر مثل « الذين » هستند ، حتى گاهى در اشارهء به غير اشخاص حاضر ، نيز بمنزلهء « الذين » يا « الذى » هستند ، مثل :
عدس ما لعباد عليك امارة * امنت و هذا تحملين طليق
( يعنى و الذى تحملين طليق ) يعنى اى عدس ، براى عباد ، بر تو امارتى نيست ، تو ايمن هستى و آن كه حمل مىكنى ، رهاست .