بيان آيهء 104
قرائت
از عبد الرحمن اعرج كه از شواذ است ، روايت شده : « ان تكونوا » بفتح الف .
ابن جنى گويد : در اين صورت محمول است بر معناى : « و لا تهنوا فى ابتغاء القوم لانكم تالمون » پس از حذف حرف جر ، بقول بعضى « ان » در محل نصب و بقول خليل در محل جر است و عامل آن « لام » مقدر است . علت تخفيف آن ، اين است كه گويى حرفى است عوض از لام محذوف .
لغت
و هن : ضعف ، و لا تهنوا : ضعيف مباشيد الم : درد داشتن ، از عارضههايى است كه ممكن است سبب آن از افعال خداوند باشد يا از افعال بندگان رجاء : اميدوارى ، گاهى هم به معناى بيم استعمال مىشود . مثل :
لا ترتجى حين تلاقى الزائدا * أ سبعة لاقت معاً او واحداً
يعنى : هنگام ملاقات . . . نمىترسد كه آيا هفت نفر را با هم ملاقات كرده است يا يكى . و مثل :
« ما لَكُمْ لا تَرْجُونَ لِلَّهِ وَقاراً »
( سوره نوح 71 يعنى چيست شما را كه از عظمت خدا نمىترسيد . علت استعمال اين كلمه ، به معناى خوف اين است كه اميدوارى ، آرزوست و شخص آرزومند ، بيم دارد كه به آرزوى خود نرسد .
شان نزول
برخى گويند : اين آيه ، به مناسبت رفتن مسلمانان بسوى بدر صغرى كه ابو سفيان در جنگ احد ، قرار گذاشته بود ، نازل شده است و برخى گفتهاند : بمناسبت تعقيب سپاهيان ابو سفيان ، پس از شكست احد و رفتن مسلمانان تا « حمراء الاسد » نازل