3 - ابو على جبايى گويد : مقصود ، متابعت آنها از پيامبر است در روز بيعت عقبه و بيعت رضوان .
4 - مجاهد گويد : مقصود ، پيمانى است كه خداوند در موقع بيرون آوردن ايشان از صلب آدم ، از ايشان گرفته و به آنها گفته بود : « آيا من پروردگار شما نيستم ؟ » و آنها پاسخ داده بودند : « پروردگار ما هستى » . اين قول از ساير اقوال ضعيفتر است .
إِذْ قُلْتُمْ سَمِعْنا وَ أَطَعْنا
: در آن هنگام شما گفتيد : گفتهء تو را شنيديم و اطاعت كرديم
وَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ
: از خداوند بپرهيزيد كه او به آنچه در سينههاى پنهان كرديد ، يعنى از اسرار قلبى شما آگاه است . منظور از كلمهء « صدور » دلهاست ، زيرا دل در سينه جاى دارد . « 1 »
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ لِلَّهِ
: اى مردم مؤمن ، بايد عادت شما و خوى شما قيام به حق باشد ، بطورى كه خود عمل شايسته انجام دهيد و ديگران را امر به معروف و نهى از منكر كنيد و اينها را براى تحصيل رضاى خدا انجام دهيد .
شُهَداءَ بِالْقِسْطِ
: حال آنكه گواهانى هستيد كه عادلانه ، بوظيفهء شهادت عمل مىكنيد .
برخى گويند : يعنى براى خدا مردم را بسوى حق دعوت و بوسيلهء عدالت و حق و دلايل محكم از دين خدا دفاع كنيد . چه شاهد در حقيقت از مورد شهادت ، دفاع مىكند .
و بقولى : يعنى از اهل عدالت باشيد ، زيرا آنان در روز قيامت ، گواه مردم هستند
وَ لا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ
: زجاج گويد : اگر « شنئان » را بفتح نون بخوانيم
هامش
( 1 ) - بطور كلى در لغت عرب « ذات الصدر » به معناى راز و سر به كار مىرود . رجوع شود به المنجد ذيل كلمهء « ذات » و بدين ترتيب چه نيازى است كه بگوييم منظور از « صدور » دلهاست بمناسبت اينكه جاى دل ، سينه است .