بيان آيهء 19
قرائت
حمزه و كسايى « كره » بضم كاف ( همچنين در سورهء توبه و احقاف ) قرائت كردهاند و عاصم و ابن عامر و يعقوب در سورهء احقاف با آنها موافقت كردهاند . ديگران بفتح كاف خواندهاند . ابن كثير و ابو بكر عاصم « مبينة » بفتح ياء خواندهاند و ديگران بكسر ياء قرائت كردهاند . بروايت شواذ از ابن عباس بكسر ياء بدون تشديد ، قرائت شده است .
كره ( بفتح كاف ) و كره ( بضم كاف ) دو لغتند مثل ضعف و ضعف و فقر و فقر و دف و دف .
لغت
عضل : تضييق و منع از تزويج ، اصل اين كلمه از امتناع است مثل :
« عضلت الدجاجة ببيضتها » يعنى تخمگذارى براى مرغ دشوار شد و « عضل الفضاء بالجيش الكثير » يعنى بر اثر زيادى لشكر فضا تنگ شد .
« داء عضال » يعنى دردى كه خوب نمىشود .
فاحشة : زشتى ، اين كلمه مثل عاقبت و عافيت مصدر است . ابو عبيده گويد :
فاحشه « ننگ و فحش « قبيح » است .
معاشرت : مصاحبت .
اعراب
أَنْ تَرِثُوا النِّساءَ
: محلا مرفوع و فاعل « لا يحل » است . كرهاً : مصدرى است كه جانشين حال شده است . لا تعضلو : ممكن است منصوب و عطف بر
« أَنْ تَرِثُوا »
بمعنى « و لا ان تعضلو » باشد و ممكن است مجزوم و فعل نهى باشد .