مىآمرزد . پرسيدند تا كى ؟ فرمود : تا وقتى كه شيطان حسرت بخورد . در كتاب « من لا يحضره الفقيه » است كه پيامبر گرامى در آخر يك خطبه فرمود : « كسى كه يك سال پيش از مرگ توبه كند خدا او را مىآمرزد » سپس فرمود : « يك سال زياد است ، كسى كه يك ماه پيش از مرگ توبه كند ، خدا توبهاش را مىپذيرد » سپس فرمود : « يك ماه زياد است ، اگر كسى يك روز پيش از مرگ توبه كند خدا او را مىآمرزد » سپس فرمود :
« يك روز زياد است اگر كسى يك ساعت پيش از مرگ توبه كند خدا توبهاش را مىپذيرد » سپس فرمود : « يك ساعت زياد است اگر كسى توبه كند در حالى كه آخرين نفس او فرا رسيده است ، خداوند توبهاش را مىپذيرد » ثعلبى باسناد خود از عبادة بن صامت ، از پيامبر گرامى همين خبر را عيناً نقل كرده است ، جز اين كه در آخر آن گفته است : « يك ساعت بسيار است ، اگر كسى توبه كند پيش از لحظهء مرگ » و نيز باسناد خود از حسن روايت كرده است كه : « چون شيطان از آسمان طرد شد به خداوند عرض كرد : بعزت و جلالت سوگند كه از فرزندم آدم جدا نمىشوم تا وقتى كه روحش از كالبدش جدا شود فرمود :
بعزت و جلالم سوگند . توبه را تا دم مرگ از بندگانم جدا نمىكنم .
فَأُولئِكَ يَتُوبُ اللَّهُ عَلَيْهِمْ
: خدا توبهء ايشان را قبول مىكند .
وَ كانَ اللَّهُ عَلِيماً حَكِيماً
: خداوند بمصالح بندگان دانا و در معاملهء خود با ايشان حكيم است .
وَ لَيْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّئاتِ
: توبهء كسانى كه گناه مىكنند و توبه را تا دم مرگ به تاخير مىاندازند ، قبول نيست .
حَتَّى إِذا حَضَرَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ
: تا وقتى كه اسباب موت از قبيل ديدن ملك الموت و قطع اميد از زندگى و پيدا شدن حالت يأسى كه فقط خود شخص محتضر از آن آگاه است ، فراهم گردد ، بفكر توبه مىافتد و از كردار گذشتهء خود نادم مىشود .
قالَ إِنِّي تُبْتُ الْآنَ
: مىگويد : اكنون توبه مىكنم در حالى كه ديگر وقت توبه گذشته است . اهل تاويل متفقند كه اين آيه شامل گنهكاران مسلمان است ، تنها ربيع معتقد است كه در بارهء منافقين است و اعتقادش نادرست است زيرا منافقين از جملهء