در مورد كلمهء « الارحام » نصب آن بخاطر اين است كه عطف بر محل جار و مجرور يا عطف بر « اللَّه » است . جر آن بخاطر اين است كه عطف بر ضمير « له » باشد ، لكن از لحاظ قياس و استعمال ضعيف است . رفع آن بنا بر اين است كه مبتدا باشد و خبر آن محذوف . يعنى : « و الارحام و ما يجب ان تتقوه »
لغت
بث : نشر رقيب : مراقبى كه هيچ چيز از او پنهان نمىماند
مقصود
خداوند متعال ، اين سوره را با موعظه و امر به تقوى آغاز كرده است .
يا أَيُّهَا النَّاسُ
: خطاب به همهء افرادى است كه مكلف شده باشند . برخى گفتهاند :
در كتب آسمانى بمردم خطاب شده است : « اى مستمندان . . . » ولى در قرآن كريم ، در سورههاى مكى ، خطاب مىكند : « اى مردم . . . » و در سورههاى مدنى گاهى خطاب مىكند : « اى مردمى كه ايمان آوردهايد . . . » و گاهى خطاب مىكند : اى مردم . . .
اتَّقُوا رَبَّكُمُ
: از معصيت يا مخالفت پروردگارتان بپرهيزيد و فرمانهاى او را زير پا نگذاريد .
برخى گفتهاند : يعنى بپرهيزيد از اين كه حق خداوند را تضييع كنيد . ديگرى گويد : يعنى از عقاب خداوند بپرهيزيد ، گويى منظور خداوند متعال اين است كه :
سزاوار است از كيفرهاى خدايى كه بزرگترين نعمتها را به شما داده و شما را بزيور خلقت آراسته است ، بپرهيزيد ، زيرا كسى كه از نعمتهاى خداوند برخوردار است ، به تقوى پيشه كردن ، اولى است .
بعقيدهء برخى از مفسران ، خداوند مىخواهد كمال قدرت خود را بيان كند .
يعنى كسى كه بر خلقت شما از نفس واحد قادر است ، بر عقاب شما قادرتر است ، بنا بر اين سزاوار است كه از مخالفت او خوددارى كرده ، از كيفر او بيمناك باشيد .