وَ لَكُمْ نِصْفُ ما تَرَكَ أَزْواجُكُمْ إِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُنَّ وَلَدٌ
: اگر همسرانتان داراى فرزند يا فرزند زادهاى نباشند ، نصف تركهء آنها به شما مىرسد .
فَإِنْ كانَ لَهُنَّ وَلَدٌ فَلَكُمُ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْنَ
: اگر آنها داراى فرزند يا فرزند زاده باشند ، يك چهارم تركه مال شماست .
مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصِينَ بِها أَوْ دَيْنٍ
: در بارهء وصيت و دين ، قبلا بحث شد .
وَ لَهُنَّ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْتُمْ إِنْ لَمْ يَكُنْ لَكُمْ وَلَدٌ
: اگر داراى فرزند نباشيد ، همسرانتان يك چهارم تركه را خواهند برد .
فَإِنْ كانَ لَكُمْ وَلَدٌ فَلَهُنَّ الثُّمُنُ مِمَّا تَرَكْتُمْ
: اگر داراى پسر يا دختر يا نوهاى باشيد ، سهم ايشان از تركهء شما يك هشتم است .
مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ تُوصُونَ بِها أَوْ دَيْنٍ
: در اين باره قبلا بحث شده است . سپس در صدد بيان ميراث فرزند مادر برآمده ، مىفرمايد :
وَ إِنْ كانَ رَجُلٌ يُورَثُ كَلالَةً
: در بارهء معناى كلاله اختلاف شده است :
1 - بعقيدهء جماعتى از صحابه و تابعين كه ابو بكر و عمر و ابن عباس ( بنا بر يكى از دو روايت ) و قتاده و زهرى و ابن زيد از ايشانند ، كلاله غير از پدر و فرزند است .
بنا بر روايتى ديگر ، بعقيدهء ابن عباس كلاله غير از پدر است .
2 - ضحاك و سدى گويند : كلاله اسم است براى ميتى كه از او ارث برده مىشود .
3 - بنا به آنچه از ائمه عليهم السلام روايت شده ، كلاله خواهران و برادران ميت هستند . آنچه در اين آيه ذكر شده است خواهران و برادران مادرى ميت هستند .
در آخر همين سوره ، آنهايى ذكر شدهاند كه خواهران و برادران مادرى و پدرى يا تنها پدرى ميت هستند .
أَوِ امْرَأَةٌ
: عطف است بر
« وَ إِنْ كانَ رَجُلٌ »
بنا بر قول كسى كه خود ميت را كلاله مىنامد مقصود اين است :
اگر مرد كلالهاى يا زن كلالهاى مالش به ارث برده شود . . . و بنا بر قول كسى كه وارث زنده را كلاله مىنامد ، مقصود اين است :