بيان آيهء 8
مقصود
در آيه پيش خداوند ، در بارهء ارث زنان و مردان از تركهء پدر و مادر و خويشاوندان نزديكتر سخن گفت . اينك در بارهء كسانى سخن مىگويد كه ارث نمىبرند . در بارهء مقصود اين آيه ، دو عقيده است :
1 - ابن عباس و سعيد بن جبير و حسن و ابراهيم و مجاهد و شعبى و زهرى و سدى بر آنند كه اين آيه منسوخ نيست ، از امام باقر ( ع ) نيز روايت شده و مختار بلخى و - جبايى و زجاج و اكثر مفسران و فقيهان همين است .
2 - سعيد بن مسيب و ابو مالك و ضحاك معتقدند كه اين آيه بوسيلهء آيات ديگرى كه در بارهء تقسيم ارث و تعيين كسانى كه ارث مىبرند ، نازل شده ، نسخ شده است .
كسانى كه آيه را منسوخ نمىدانند نيز اختلاف كردهاند :
1 - مجاهد مىگويد : رعايت دستورى كه در آيه ذكر شده ، واجب است و بايد خويشاوندان ميت و يتيمان و مستمندان را از ارث محروم نكرد ، به شرطى كه در موقع تقسيم حضور داشته باشند . ورثه بايد مقدارى از آن را با طيب خاطر بانها دهند .
2 - سايرين مىگويند ، رعايت اين دستور مستحبّ است .
( وَ إِذا حَضَرَ الْقِسْمَةَ : )
در موقع قسمت ميراث حضور داشته باشند و مشاهده كنند
أُولُوا الْقُرْبى
: فقرايى كه با ميت خويشاوندى دارند .
وَ الْيَتامى وَ الْمَساكِينُ
: يتيمان و مستمندانى كه خويشاوند ميت هستند و انتظار دارند كه به آنها توجهى بشود .
فَارْزُقُوهُمْ مِنْهُ
: پيش از آنى كه تركه را قسمت كنيد چيزى به آنها بدهيد . در اينكه مخاطب ، چه كسانى هستند ، اختلاف شده است :