بيان آيهء 91
شان نزول
در اينكه منظور از اين آيه چه كسانى هستند ، اختلاف شده است :
1 - ابن عباس و مجاهد گويند : اين آيه در بارهء كسانى نازل شده است كه نزد پيامبر مىآمدند و از روى ريا به او سلام مىدادند ، سپس نزد قريش مىرفتند و در برابر بتها تعظيم مىكردند . منظورشان اين بود كه از هر دو طرف - از مسلمانان و از قوم خود - ايمن باشند . خداوند رفتار آنها را ناپسند شمرد .
2 - سدى گويد : آيه در بارهء نعيم بن مسعود اشجعى كه ميان پيامبر و مشركين ، مطالب را نقل مىكرد ، نازل شده است .
3 - از امام صادق ( ع ) روايت شده است كه : آيه در بارهء عيينة بن حصن فزارى نازل شد . او پس از آنكه بلادشان دچار خشكسالى و قحطى گرديد ، خدمت پيامبر آمد و پيشنهاد كرد كه در يك نخلستان بماند و پيامبر كارى به كارش نداشته باشد . او منافقى ملعون بود كه پيامبر وى را احمقى ناميد كه در ميان كسان خود ، مطاع و مورد احترام است .
مقصود
اكنون خداوند بشرح حال طايفهء ديگرى از منافقان مىپردازد و مىفرمايد :
سَتَجِدُونَ آخَرِينَ
: به زودى مردمان ديگرى غير از آنان كه قبلا وصف كردم ، مىيابيد .
يُرِيدُونَ أَنْ يَأْمَنُوكُمْ
: كه مىخواهند از شما ايمن بمانند ، از اينرو اظهار اسلام ، مىكنند .
وَ يَأْمَنُوا قَوْمَهُمْ
: و مىخواهند از قوم خود ايمن بمانند ، از اينرو با آنان نيز اظهار