بيان آيه 88
لغت
اركاس : رد . امية بن ابى الصلت گويد :
فاركسوا فى حميم النار انهم * كانوا عصاة و قالوا الافك و الزورا
يعنى به حميم جهنم بازگشتند زيرا ايشان عاصى بودند و دروغ و تهمت بر زبان آوردند .
اعراب
فئتين : حال و عامل آن معناى فعلى است كه در « لك » مىباشد .
شان نزول
در بارهء اينكه آيه در بارهء چه كسى نازل شده ، اختلاف كردهاند .
مجاهد و حسن گويند : در بارهء قومى نازل شده است كه از مكه بمدينه آمدند و براى مسلمانان اظهار اسلام كردند ، آن گاه به مكه بازگشتند بخاطر اينكه زندگى در مدينه را دشوار شمردند و در آنجا اظهار شرك كردند و سپس با گروهى از مشركين به يمامه سفر كردند . مسلمانان خواستند با آنها بجنگند ولى ميانشان اختلاف افتاد .
دستهاى گفتند : جنگ نمىكنيم زيرا آنها اهل ايمانند . دستهاى ديگر گفتند : آنها مشرك هستند . از اينرو در بارهء ايشان آيه نازل شد . همين مضمون از امام باقر ( ع ) نيز روايت شده است .
زيد بن ثابت گويد : آيه در بارهء كسانى نازل شد كه از جنگ احد ، تخلف كردند و گفتند :
« لَوْ نَعْلَمُ قِتالًا لَاتَّبَعْناكُمْ »
( سوره آل عمران 167 يعنى اگر قتالى مىدانستيم شما را تبعيت مىكرديم ) اصحاب پيامبر در بارهء ايشان اختلاف كردند :
برخى گفتند : آنها را مىكشيم و برخى ديگر گفتند . آنها را نمىكشيم .