بيان آيهء 87
اعراب
لَيَجْمَعَنَّكُمْ
: لام قسم حديثا : تميز مثل « و من احسن من زيد فهماً » يعنى چه كسى از حيث فهم بهتر از زيد است . بنا بر اين جملهء بالا در لفظ استفهام و در معنى تقرير است .
مقصود
اللَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ
: خداوند ، جز او كسى نيست . تفسير اين جمله گذشت
لَيَجْمَعَنَّكُمْ إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ
: شما را بعد از مرگ مبعوث مىكند و همه را به موقف حساب كه در آنجا ميان اهل طاعت و اهل معصيت ، داورى مىشود مىكشاند .
زجاج گويد : يعنى شما را در مرگ و در قبرهايتان جمع مىكند .
لا رَيْبَ فِيهِ
: در اينباره شكى نيست .
علت اينكه : روز قيامت گفته شده ، اين است كه مردم در اين روز از قبرهاى خود قيام مىكنند . چنان كه قرآن گويد :
« يَوْمَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ »
( سوره مطففين 6 يعنى روزى كه مردم براى پروردگار جهانيان قيام مىكنند )
وَ مَنْ أَصْدَقُ مِنَ اللَّهِ حَدِيثاً
: چه كسى از حيث وعده و عدم خلف آن از خداوند راستگوتر است .
برخى گفتهاند : يعنى هيچكس در خبرى كه مىدهد ، از خداوند راستگوتر نيست .
نظم آيه
چون در آيات پيش خداوند ، امر و نهى كرد ، در اينجا بيان مىكند ، كه او خدايى است كه غير او كسى سزاوار عبادت نيست . بنا بر اين وظيفهء شماست كه بر طبق امر او رفتار كنيد زيرا جزاى آن را به شما مىدهد . سپس وقت جزا را نيز تعيين مىكند .
برخى گفتهاند : اتصال اين آيه به كلمهء « حسيب » ( محاسب ) در آيه پيش است .
يعنى حسيب خدايى است كه شما را جمع مىكند و پاداش و كيفر مىدهد
.