بيان آيهء 86
لغت
تحيت : سلام . شاعر گويد :
انا محيوك يا سلمى فحيينا * و ان سقيت كرام الناس فاسقينا
يعنى : اى سلمى ، ما ترا درود مىفرستيم ، پس تو هم بر ما درود بفرست . و اگر مردمان كريم را سيرآب مىگردانى ما را سيرآب گردان .
حسيب : نگه دارندهء هر چيزى بطورى كه هيچ چيز را مورد غفلت قرار ندهد .
اين كلمه از حساب به معناى شمردن است و كسى كه اين كلمه را به معناى « كافى » دانسته ، آن را از « حسبى كذا » ( يعنى مرا كفايت مىكند ) گرفته است . زجاج گويد : معناى « حسيب » اين است كه : خداوند به هر چيزى ، علم دارد و جزا ، باندازهء حساب مىدهد و قول خداوند :
« عَطاءً حِساباً »
يعنى : عطاى كافى ( سوره نبأ 36 )
مقصود
وَ إِذا حُيِّيتُمْ بِتَحِيَّةٍ فَحَيُّوا بِأَحْسَنَ مِنْها
: خداوند به مسلمانان امر مىكند كه سلام مسلمان را ، به صورتى بهتر از سلام خودش پاسخ بدهند و سلام غير مسلمان را با « عليكم » پاسخ دهند نه بيشتر . بنا بر اين
« بِأَحْسَنَ مِنْها »
مخصوص مسلمانان است .
أَوْ رُدُّوها
: ابن عباس گويد : ردّ خود تحيت و سلام ، بدون اضافه ، براى اهل كتاب است .
بنا بر اين هر گاه مسلمان بگويد : « السلام عليكم » در جوابش بگوييد :
« عليكم السلام و رحمة اللَّه » و اگر بگويد : « السلام عليكم و رحمة اللَّه » در جوابش بگوييد : « عليكم السلام و رحمة اللَّه و بركاته » و اين تحيتى است بهتر از تحيت اول و آخرين حد سلام همين است .