بيان آيهء 72 - 73
قرائت
كوفيان - بجز حفص - و نافع و ابو عمرو و ابن عامر در غير روايت هشام « كان لم تكن » به تاء قرائت كردهاند در قراء شواذ به ياء روايت شده است از حسن « ليقولن » بضم لام و از يزيد نحوى و حسن « فافوز » به رفع نقل شده است .
« كان لم تكن » را كسى كه به ياء خوانده ، به علت اين است تأنيث غير حقيقى است و بواسطهء فاصلهء ميان فعل و فاعل مذكر آوردن آن نيكوست مثل :
« وَ أَخَذَ الَّذِينَ ظَلَمُوا الصَّيْحَةُ
فَمَنْ جاءَهُ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّهِ »
( سوره هود 67 ) و مثل :
« قَدْ جاءَتْكُمْ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ »
بنا بر اين در اين گونه موارد ، در قرآن كريم ، هم فعل به صورت مذكر و هم به صورت مؤنث آمده است .
قرائت « ليقولن » به ضم لام بخاطر بازگشتن ضمير آن به معناى « مَن » - كه در حقيقت جمع است - مىباشد مثل :
« وَ مِنْهُمْ مَنْ يَسْتَمِعُونَ إِلَيْكَ »
( سوره يونس 42 ) .
رفع « فافوز » بنا بر تمنى فوز و رستگارى است مثل اينكه گفته شده است :
« يا ليتنى افوز » و اگر جواب باشد . منصوب مىشود .
لغت
ليبطئن : هر آينه دنبال مىماند ، اين فعل از « تبطئه » به معناى آخر ماندن از كار است و نظير آن « ابطاء » به معناى طول دادن مدت عمل و ضد آن « اسراع » است به معناى كم كردن مدت عمل . بطيئى : كسى كه در راه رفتن كندى كند .
اعراب
لَمَنْ لَيُبَطِّئَنَّ
: لام اول لام ابتداست بعد از « ان » قرار گرفته و لام دوم ، لام قسم