نازل شد . سپس فرمود : « بندهاى ايمان نمىآورد جز اينكه مرا از خود ، پدر و مادر ، اهل و فرزند و همهء مردم ، بيشتر دوست مىدارد » .
برخى گفتهاند : اصحاب پيامبر گفتند : نبايد از تو مفارقت كنيم ، زيرا فقط در دنيا ترا مىبينيم و در آخرت ، تو در مقامى بالاتر از ما قرار مىگيرى و ترا نخواهيم ديد از اينرو آيه نازل شد . اين قول از قتاده و مسروق بن اجدع است .
مقصود
اكنون خداوند به شرح حال مردم مطيع پرداخته مىفرمايد :
وَ مَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَ الرَّسُولَ
: كسانى كه مطيع و منقاد اوامر و نواهى خدا و رسول باشند و شريعت پيامبر را پيروى كنند و بحكمش راضى باشند .
فَأُولئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ
: در بهشت با كسانى هستند كه خداوند به آنها نعمت بخشيده است . آن گاه به معرفى اين كسان پرداخته ، گويد :
مِنَ النَّبِيِّينَ وَ الصِّدِّيقِينَ
: از ديدن پيامبران و صديقان و زيارت و در حضور آنان بودن . لذت مىبرند . پس نبايد توهم شود كه چون پيامبران و صديقان در اعلى عليين هستند ، ديده نمىشوند . در بارهء معناى صديق گفته شده : او كسى است كه تصديق كنندهء امر خدا و پيامبران باشد و شكى در دل نداشته باشد . مؤيد آن اين آيه است :
« وَ الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَ رُسُلِهِ أُولئِكَ هُمُ الصِّدِّيقُونَ »
( سوره حديد 19 يعنى آنان كه به خدا و رسولش ايمان آوردهاند ، صديق هستند )
وَ الشُّهَداءِ
: و كسانى كه در جهاد كشته شدهاند . وجه تسميهء شهيد اين است كه :
او از روى اخلاص به شهادت حق قيام كرده و با اقرار به حق در راه آن دعوت كرده ، تا كشته شده است . جبايى گويد : بخاطر اين است كه در روز قيامت ، گواه بر مردم خواهد بود . خداوند آنها را بخاطر فضيلت و شرافتشان به شهادت مىخواند ، بنا بر اين آنها عادلان عالم آخرتند . شيخ ابو جعفر گويد : بنا بر مذهب او اين مطلب صحيح نيست زيرا به نظر او تنها كسى به بهشت مىرود كه عادل باشد و خداوند كسى را كه اطاعتش كند وعده داده است كه با اين گروه محشور گرداند و اينها بايد دو دسته باشند و گرنه معنى