بيان آيهء 65
لغت
شجر الامر : اختلط الامر يعنى امر مخلوط شد . اين لغت از همان « شجر » به معنى درخت است و چون شاخ و برگ درخت بهم مىپيچد و مخلوط مىشود ، از اين لحاظ در اختلاط چيزهاى ديگر مخصوصاً در مورد نزاع و اختلاف كه مطالب طرفين بهم مخلوط مىشود ، به كار رفته است .
حرج : تنگى و برخى گفتهاند : گناه .
اعراب
لا : در اول كلام براى رد سخن آنهاست يعنى : « فليس الكلام على ما يزعمون انهم آمنوا و هم يخالفون حكمك » يعنى كلام نه آن طورى است كه آنها گمان مىكنند كه ايمان آوردهاند ، در حالى كه مخالفت حكم تو مىكنند . پس از حرف « لا » قسم مى - خورد و جمله را از سر مىگيرد . برخى گفتهاند : « لا » به منظور توطئه براى نفى بعدى است زيرا ذكر نفى در اول و آخر كلام براى تاكيد بهتر است ، بخصوص كه نفى مقتضى اين است كه در صدر كلام قرار گيرد و اينكه باز هم نفى در كلام تكرار مىشود ، بخاطر اين است كه قسم بجواب احتياج دارد .
تسليما : مفعول مطلق تاكيدى است . اين قبيل مصدرها بمنزلهء تكرار فعل مىباشند .
شان نزول
گفته شده است كه در اين آيه در بارهء زبير و مردى از انصار نازل شده است كه اختلاف خود را نزد پيامبر برده بودند . اختلاف بر سر مجراى آبى بود كه از زمينى سنگزار بسوى باغ نخلى آن دو مىرفت . پيامبر به زبير فرمود : باغت را آبيارى كن ، سپس آب را