مقصود
الَّذِينَ يَبْخَلُونَ
: جبايى و ابو مسلم گويند : يعنى كسانى كه از زكات و صدقات واجب ديگر منع مىكنند : ابن عباس و مجاهد و سدى و ابن زيد گويند : يعنى كسانى كه از اظهار صفاتى را كه از پيغمبر شناختهاند ، بخل مىورزند .
وَ يَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبُخْلِ
: و مردم را نيز امر به بخل مىكنند . ابن عباس گويد :
يعنى انصار را امر مىكنند كه از كمك و انفاق نسبت به پيغمبر و اصحابش خوددارى كنند . برخى گفتهاند : يعنى مردم را امر مىكنند به كتمان حق .
وَ يَكْتُمُونَ ما آتاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ
: و كوشش مىكنند كه ثروت خود را منكر شوند تا براى بخل خود عذرى داشته باشند . برخى گفتهاند : يعنى علم خود را نسبت به بعثت پيامبر گرامى اسلام ، كتمان مىكنند . بديهى است كه آيه هر نوع بخلى را - خواه نسبت بمال و خواه نسبت به علم - شامل مىشود . بنا بر اين هر كس كه از اداى آنچه بر او واجب و لازم است ، خوددارى كند و مردم را از آن كار باز دارد و فضيلت علمى و غير علمى را كتمان كند ، مورد ملامت قرار مىدهد . در حديث است كه :
« هر گاه خداوند نعمتى به بندهاى داد ، دوست دارد كه اثر آن نعمت را بر او بنگرد . »
وَ أَعْتَدْنا لِلْكافِرِينَ عَذاباً مُهِيناً
: براى كسانى كه منكر نعمت خدا نسبت به خود مىشوند و آن را كتمان مىكنند ، عذابى مهيا كردهايم كه موجب خوارى و اهانت آنها مىشود . عذاب را متصف به « مهين » كرده است زيرا خود عذاب ، اهانت است
.