2 - مارقين
« وَمَرَقَتْ أُخْرَى »
( و دسته اى از بيعت و اطاعت خارج شدند و جلو زدند . )
« مَرَقَ » به معناى « خَرَجَ » است ، « مرق السّهم من الرّمى » يعنى تير از كمان خارج شد .
حضرت مى فرمايد : عده اى اوّل آمدند بيعت كردند ولى از آن خارج شدند . مراد از مارقين در اين كلام خوارج نهروان هستند كه جنگ نهروان را بهوجود آوردند .
3 - قاسطين
« وَقَسَطَ آخَرُونَ »
( و گروه ديگر ظلم كردند . )
در بعضى نسخه ها « فَسَقَ » دارد كه به معناى خارج شدن مى باشد ، « فسق الرّطب من قشره » يعنى رطب از پوشش خارج شد ; اگر « فَسَقَ » باشد معناى كلام حضرت اين مىشود : و گروهى ديگر از دين خارج شدند . « قَسَطَ » از لغات اضداد است ; يعنى هم به معناى عدل مى آيد و هم به معناى ظلم و جور ، و در اينجا معناى دوّم مراد حضرت است و مقصود معاويه و گروه او مى باشند كه به حضرت ظلم كردند .
پيش بينى جنگ جمل ، صفّين و نهروان توسط پيغمبراكرم ( صلى الله عليه وآله و سلم )
مسأله مخالفت اين سه گروه با حضرت على ( عليه السلام ) را پيغمبراكرم ( صلى الله عليه وآله و سلم ) از قبل خبر داده بود و رواياتى در اين باره نقل شده است ، از جمله روايتى كه مرحوم خوئى در شرح نهج البلاغه از غاية المرام نقل مىكند كه حضرت صادق ( عليه السلام ) فرمود : به امّ سلمه خبر رسيد كه يكى از موالى او از حضرت على ( عليه السلام ) عيب جويى مىكند ، امّ سلمه او را خواست و نصيحت كرد ، تا آنجا كه امّ سلمه مى گويد پيغمبراكرم ( صلى الله عليه وآله و سلم ) به من فرمود : « يا امّ سلمه اسمعى و اشهدى هذا علىّ بن ابيطالب سيّد المسلمين و امام المتّقين . . .
درسهايى از نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 64
مساهمون: الشيخ المنتظري
ص٦٤