كه جيب طول معدّل است ، و براى معكوس ؟ ؟ 40 ؟ 14 ؟ 6 ؛ چون اين آخرى را از قطر بكاهيم ، ؟ ؟ 32 ؟ 13 ؟ 64 مىماند كه آن را در جيب عرض غزنه ضرب و حاصل ضرب
IV
40 ؟ ؟ ؟ 22 ؟ ؟ 29 ؟ 34 2131 را بر جيب كلّى تقسيم مىكنيم ، و خارج قسمت ؟ ؟ 34 ؟ 31 ؟ 35 را محفوظ مىداريم .
سپس جيب عرض مكّه را در جيب كلّى ضرب و حاصل ؟ ؟ 0 ؟ 8 1329 را بر جيب تمام شهر خود تقسيم مىكنيم كه ؟ ؟ 27 ؟ 35 ؟ 26 يعنى عيار بهدست مىآيد و چون اين عيار از محفوظ كمتر است ، مىگوييم كه سمت قبله در غزنه از خطّ اعتدال به طرف جنوب تمايل دارد . سپس عيار را از محفوظ مىكاهيم و باقىماندهء ؟ ؟ 7 ؟ 56 ؟ 8 را در خود ضرب مىكنيم كه مىشود
IV
49 ؟ ؟ ؟ 4 ؟ ؟ 21 ؟ 50 79 ، و نيز جيب طول معدّل را در خودش ضرب مىكنيم كه مىشود
IV
49 ؟ ؟ ؟ 36 ؟ ؟ 35 ؟ 18 657 ؛ حاصل جمع اين دو مربّع يعنى
IV
38 ؟ ؟ ؟ 41 ؟ ؟ 56 ؟ 8 737 و جذر آن ؟ ؟ 1 ؟ 9 ؟ 27 است ؛ حاصل ضرب جيب طول معدّل در جيب كلّى را بر اين حاصل جمع تقسيم مىكنيم كه خارج قسمت آن ؟ ؟ 29 ؟ 39 ؟ 56 است و قوس ؟ ؟ 13 ؟ 47 ؟ 70 آن بعد سمت قبله در غزنه از نقطهء جنوب به طرف مغرب خواهد بود .
و برهان آن چنين است : دايرهء
ABG
افق غزنه است ، و
AeG
فصل مشترك ميان سطح اين دايره با سطح دايرهء نصف النّهار آن ، و
eB
فصل مشترك سطح افق با سطح معدّل النّهار ، و
TK
از فصل مشترك سطح افق با سطح مدار مكّه ، و
HT
از فصل مشترك ميان سطح اين مدار با سطح دايرهء نصف النّهار غزنه .
HD
را از سطح كره بر سطح
ABG
عمود مىكنيم و بنابرآن
HDT
مثلّث روز مكّه مىشود . اگر نقطهء
Z
محلّ فروافتادن سنگ از مكّه بر افق غزنه باشد ، و
eZS
را رسم كنيم ، همين خط خطّى است كه در امتداد آن بايد نماز گزارده شود ، و
AS
بعد سمت قبله از جنوب خواهد بود . سپس از نقطهء
Z
عمود
ZM
را بر سطح افق برمىآوريم و در نتيجه نقطهء
M
سمت الرّأس مكّه در كره مىشود .
ZC
را به موازات
AG
مىكشيم و