تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تحديد نهايات الأماكن لتصحيح مسافات المساكن ( فارسى ) — صفحة 113

مساهمون:

ص١١٣
اعظم و
Ke
تعديل روز درازترين روز براى هريك از آغاز و ميانه و پايان اقليمها باشد ، پهناهاى اقليمها بنابر آنچه دربارهء بيرون آوردن عرض از راه قوس روز گفتيم ، به‌دست مىآيد . و نيز ، اگر
ABGD
[ شكل 24 ] دايرهء نصف النّهار با مركز
e
، و
Ae
فصل مشترك ميان آن و معدّل النّهار ، و
DZ
فصل مشترك ميان آن و مدار [ خورشيد ] و
BG
فصل مشترك ميان آن و افق باشد ، چون از قطب معدّل النّهار
T
خط
THe
را بگذرانيم ،
He
جيب ميل مدار مىشود ، و
Ze
جيب گشادگى مشرق ، و
HZ
جيب تعديل روز در مدار بر آن فرض كه
HD
جيب كلّى باشد . و چون اندازهء
HD
را به اجزاى ( درجات ) دايرهء بزرگ و جيب آنها تحويل كنيم ، چنان مىشود كه
HD
جيب تمام ميل [ شكل 24 ] مدار باشد : چه اگر جيب تعديل روز را به‌دست آوريم ،
HZ
مىشود ، و نسبت آن به جيب كلّى
HD
، همچون نسبت
HZ
تحويل شده است به جيب تمام ميل مدار
HD
. به‌همين جهت جيب تعديل روز را در جيب تمام ميل مدار ضرب و حاصل را بر جيب كلّى تقسيم مىكنيم تا
HZ
تحويل شده به‌دست آيد .
Ze
وتر مثلّث قائم الزّاويه‌اى است كه
HZ
و
He
اضلاع آنند ، و نسبت
Ze
به
HZ
همچون نسبت
eT
به
TK
يعنى جيب [ قوس ]
TG
است . پس چون هريك از
HZ
تحويل شده و
He
را در خود ضرب و حاصل جمع اين دو مجذور را بر جذر مجموع آنها تقسيم كنيم ، جيب عرض بلد و اقليم