وجود دارد ، به شناختن حق دست يافت » « 1 » .
شيخ مفيد ، در نتيجهء كار دقيق غربال كردن و جدا كردن احاديث مشكوك و هماهنگ ساختن محتويات احاديث صحيح با يكديگر ، توانسته است دربارهء ابن جنيد چنين بنويسد :
« و به پرسشهاى مربوط به مسائلى جواب دادم كه ابن جنيد آنها را گرد آورده و به مردم مصر نوشته و آن را به نام المسائل المصرية خوانده بود . وى در اين كتاب براى اخبار بابهايى قرار داده و چنان گمان كرده بود كه اين اخبار در معنى با يكديگر اختلاف دارند ، و اين را به رأى خود به امامان عليهم السّلام نسبت داده بود . و من گمان و پندار وى را در اين خصوص باطل كردم . معانى را چنان با يكديگر جمع آوردم كه ديگر اختلافى در ميان آنها مشاهده نمىشود .
هر كس به اين جوابها دسترس پيدا كند و آنها را از روى انصاف بخواند و در آنها بيطرفانه بينديشد ، شناختن حق در همهء آنچه تصوّر اختلاف در آن مىكند بر وى آسان مىشود ، و دربارهء احاديث منسوب به امامان ما عليهم السّلام به يقين مىرسد » « 2 » .
نجاشى در رجال خود از كتاب المسائل المصريه به عنوان تأليفى از ابن جنيد ياد نكرده است . ولى در ضمن برشمردن آثار شيخ مفيد اين كتابها را نام برده است : [ نقد ] رسالة الجنيدى الى اهل مصر ، و النقض على ابن الجنيد فى اجتهاد الرأى « 3 » .
شيخ مفيد در ضمن خلاصه كردن مسائلى كه در مورد اخبار ائمّه ( ع ) پيش مىآيد مىگويد دشوارى آنها نه تنها از جهت اين است كه مدلول عام يا خاص دارند ، و تكليفى كه معيّن مىكنند واجب است يا مستحب ، و معنى آنها اصطلاحى و فنّى است يا متعارفى ،
هامش
( 1 ) - همان كتاب ، ص 58 - 57 .
( 2 ) - همان كتاب ، ص 58 .
( 3 ) - النجاشى ، كتاب الرجال ، ص 312 . رجوع كنيد به پيش از اين ، ص 47 ، شمارهء 72 ؛ ص 59 ، شمارهء 162 .