فصل يازدهم مسائل فقهى و شرعى
علوم كلام و فقه چنان نيستند كه در قسمتهايى از ميدان بحث خود يكديگر را بپوشانند ، بلكه در حاشيهء يكديگر قرار گرفتهاند . و چون شيخ مفيد در آن واحد هم فقيه بوده و هم متكلّم ، تحقيقى در علم كلام وى شايسته است كه با توجّهى به ديدگاههاى فقهى او همراه باشد « 1 » .
اين فصل مشتمل بر سه بخش خواهد بود . در بخش اوّل كه به بيان وضع فقهى اماميّه اختصاص دارد ، از مذهب شيخ مفيد دربارهء امر به معروف و نهى از منكر و تقيّه و حدود همكارى مجاز با فاسقان سخن خواهيم گفت . بخش دوم كه در آن از ريشههاى فقه بحث خواهيم كرد ، به اعتقادات مفيد دربارهء معانى ظاهرى و باطنى و گفتارهاى مبهم و متشابه و اجماع و قياس و نقد حديث و نسخ احكام فقهى اختصاص دارد . در بخش سوم
هامش
( 1 ) - براى اطلاع از نخستين پيدايش و گسترش علم فقه اماميه ، رجوع كنيد به ر .
برونشويگ ، « اصول الفقه امامى در مرحلهء قديم آن ( قرنهاى دهم و يازدهم ) » ، در تشيع امامى ، ص 13 - 201 ، مخصوصا ص 08 - 204 كه در آن از شيخ مفيد سخن رفته است .R . Brunschwig , Le Shi'isme Imamite .براى تحقيق در فقه امامى در مراحل پيشرفتهتر آن ، رجوع كنيد به محسن الامين ، اعيان الشيعة ( دمشق : مطبعة ابن زيدون ، 1944 و بعد ) ، اول ، بخش 2 ، 95 - 265 ؛ و ه . لوشنر ، مبادى اعتقادى فقه شيعى « تحقيقات قضائى ارلانگر » ، نهم ؛ كولونى : هيمانز ، 1971 ) .H . Loschner , Die dogmatischen Grundlagan des si'itischen Rechts ( « Erlanger Juristische Abhandlungen , » IX ; Cologne : Heymanns ) .