و از دستورهاى خدا به خوبى فرمانبردارى كردهاند .
[ ب ] طبقهء شكنجهشوندگان كسانى هستند كه بر ضدّ حق لجاج و ستيزه كرده و در ارتكاب كارهاى زشت از اندازه در گذشتهاند .
[ ج ] و امّا كسانى كه دربارهء زنده شدن يا باقى ماندن آنان در ميان مردگان شكّ و ترديد دارم ، فاسقان از اهل معرفت و نمازند كه ، با وجود ممنوع بودن از كارهاى بد به ارتكاب آنها پرداختهاند ، و اين نافرمانى ايشان نه از لجاج و عناد و حلال شمردن محرّمات بلكه بنا بر پيروى از شهوت و هوس بوده است ، و توبه كردن را به تأخير انداخته و بىتوبه از دنيا رفتهاند . در مورد اين چنين كسان روا است كه خداى عزّ و جلّ اسمه مرگ را از ايشان بردارد تا در برزخ براى گناهانى كه مرتكب شدهاند عذابشان دهد و پيش از حشر آنان را پاك كند ، تا در روز قيامت از آتش دوزخ در امان باشند و به سبب طاعت خود به بهشت درآيند . و نيز ممكن است كه خدا زنده كردن آنان را تا روز بازپسين به تأخير اندازد ، و در آن روز به هر صورت كه خواهد عذابشان كند يا از گناهانشان درگذرد . اينكه هر كس به كدام يكى از اين دو گروه تعلّق خواهد داشت ، بر بندگان پوشيده است .
[ د ] و امّا طبقهء چهارم طبقهء تقصيركاران در دست يافتن به معرفت است بدون عناد و لجاج ، و مستضعفانى از ديگر مردم .
و اين قول بدان صورت كه شرح آن آمد ، مذهب محدّثان اماميّه است . و راه رسيدن به آن در دست داشتن احاديث صحيح است و استماع كردن آنها . متكلّمان امامى پيشين در اين خصوص مذهبى نداشتهاند كه از آن ياد شده باشد » « 1 » .
هامش
( 1 ) - همان كتاب ، ص 49 - 48 . دربارهء « برزخ » رجوع كنيد به كارادووو( Carra de Vaux )در دايرة المعارف اسلام ، چاپ دوم ، جلد اول ، 1071 ، و ر . اكلوند ، زندگى ميان مرگ و رستاخيز بنا بر اسلام ( اوپسالا : آلمكوئيست و ويكسلس ، 1941 ) ، چند جا .R . Eklund , Life between Death and Resurrection according to Islam ( Upsala : Almpuist and Wiksells ) .