اماميّه بسيار به كندى صورت گرفته است . به تازگى آقاى و . مادلونگ در مقالهء خود زير عنوان « علم كلام امامى و معتزلى » از گسترش كلّى چنين بحثى سخن گفته است « 3 » .
الشيخ المفيد ( ابو عبد اللّه محمّد بن محمّد بن نعمان الحارثى البغدادى ، متوفّى در 413 / 1022 ) موضوع مقالهء كوچكى است كه آقاى ر . شتروتمان در دايرة المعارف اسلام نوشته است « 4 » . گزارشى از زندگى و آثار او را سيّد حسن الموسوى الخرسان در مقدّمهء تهذيب الاحكام « 5 » طوسى آورده است . به تازگى شيخ محمّد حسن آل ياسين كاظمينى مقالهاى دربارهء شيخ مفيد منتشر كرده و زندگينامهاى از او فراهم آورده كه اميدوار است آن را به چاپ برساند « 6 » . و از همه تازهتر ، پس از آنكه تأليف كتاب حاضر صورت گرفت ، آقاى د . سوردل دو مقاله دربارهء وى انتشار داده است « 7 » . بدبختانه نوشتهء استاد سوردل
هامش
( 3 ) - و . مادلونگ ، « اماميه و كلام معتزلى » در تشيع اماميه ( مذاكرات مركز مطالعات عالى تخصصى در تاريخ اديان استراسبورگ ؛ پاريس ، انتشارات دانشگاهى فرانسه ، 1970 ص 30 - 13 .W . Madelung , « Imamism and Mu tazilite Theology » in Le shi ism imamite ( Cilloque du Centre d'etudes superieures specialise d'histoire des religions de Strasbourg ). ( 4 ) - ر . شتروتمان ، « المفيد » ، دايرة المعارف اسلام ( چاپ اول ، ليدن : بريل ، 34 - 1913 ) ، سوم ، 6 - 625 .R . Strothmann , « Al - Mufid » Encyclopaedia of Islm. ( 5 ) - ابو جعفر محمد بن الحسن الطوسى ، تهذيب الاحكام ، چاپ حسن موسوى خرسان ( چاپ دوم ؛ نجف : النعمان ، 1959 ) ، اول ، 43 - 4 .
( 6 ) - محمد حسن آل ياسين ، مقالهء « محمد بن محمد بن النعمان ، الشيخ المفيد » ، در مجلة البلاغ ، 3 ( 1970 ) ، 24 - 5 .
( 7 ) - د . سوردل ، « مذهب اماميه از ديدگاه شيخ مفيد » ، در مجلهء تحقيقات اسلامى 40 ( 1972 ) ، 296 - 217 ؛ و مقالهاى در تمدن اسلامى ، 1150 - 950 ، ويرايش ر . ريچاردز ( آكسفورد : انتشارات دانشگاه آكسفورد ، 1973 ) ، ص 200 - 187 . در اولى ترجمهء اوائل المقالات مفيد آمده است .D . sourdel , « L'Imamismc vu par Le Cheikh al - Mufid » , REI , Islamic cimilisation , ed . R . Richards .